أبيه علىّ بن أبيطالب ، قال عليه السّلام : قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلم : التّوحيد ظاهره في باطنه ، و باطنه في ظاهره ، ظاهره موصوف لا يرى ، و باطنه موجود لا يخفى ، يطلب بكلّ مكان و لم يخل عنه مكان طرفة عين ، حاضر غير محدود ، و غائب غير مفقود . [ الحديث 63 قول رجل لأمير المؤمنين عليه السلام هل رأيت ربّك ؟ ] و فيه أيضا : في ذلك الباب ( التّوحيد ) عن أبي عبد اللّه عليه السّلام قال : بينا أمير المؤمنين عليه السّلام يخطب على منبر الكوفة إذ قام إليه رجل يقال له ذعلب ، ذرب

--> بزرگوارش حضرت على بن ابى طالب عليه السّلام روايت شده كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرموده : يكتا و يگانه دانستن حق باينست كه تمامى اشراقات و تجليات غير متناهيه را بنحو يگانگى وجود ، مطوى در باطن بدانيم ( كه مفاد « اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ » است و بسيط الحقيقة كل الاشياء و ليس بشىء منها ، لا يُغادِرُ صَغِيرَةً وَ لا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصاها و همان مطويات باطنيه است كه در مقام تجلى ظهور يافته ( كه مفاد « اللَّهُ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ » است ) . كثرت اندر وحدت است و وحدت اندر كثرتست * آن در اين پنهان بود وين در آن پيداستى ظهورات الهيه كه تجلياتند بتعينات خود موصوفند و مدركند ، ليكن تجليات كه وجود آنها است مدرك بحواس نيست ، و باطنش كه بذات خود موجود و صرف وجود است بر عقول مخفى و پنهان نيست ( ليكن براى غير خود بعلم حصولى مدرك نيست ، پس متعين بتعينى نيست و داراى ماهيتى هم نميباشد ) اهل هر مكانى خداوند را طلب ميكنند و هيچ مكانى از احاطه و اشراقات او به قدر چشم بر هم زدن خالى نيست . معشوق برون ز حيز امكانست * ممكن به مكان در طلبش گردانست نايد به مكان آن نرود اين ز مكان * اينست كه درد عشق بىدرمانست ( يعنى مرتبهء وجود خداوند مرتبهء وجوب است ، و مرتبهء مخلوقات مرتبهء امكان است ، و هرگز ممكن بمقام وجوب نائل نشود : و چون ممكن از مكان خود كه مكان امكانى است ترقى نيابد و خداوند هم بمرتبهء امكانى كه مقام موجودات ممكنه است نازل نگردد پس هيچ گاهى ممكن شهود ذات واجب نكند ) . نزديك و شاهد هر موجود است در حالى كه حد و نهايتى براى او نيست ، و غائب از انظار و عقولست با اينكه با همه آنها است ( زيرا تمامى وجودات ، اشراقات و تابشهاى ذات مقدس او ميباشند ) . ( 1 ) 63 - و نيز در همان جلد و باب : ( از كتاب توحيد ) از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده كه فرمود : در يكى از اوقاتى كه حضرت امير المؤمنين عليه السّلام در منبر مسجد كوفه