حرفى مىگفتند . روز ديگر ، بعضى امرا به خدمت سلطان رفتند و از وصول پادشاه بر سبيل تعجيل ، بىترتيب لشكر و زينت اسباب سلطنت ، استفسار نمودند . سلطان احمد گفت : « ما ارغون را گرفته به مأمنى برديم و آمديم تا الاغ و ازوق « 1 » مرتّب داريم . » شخصى از اعيان بيرون خرگاه نشسته بود . آواز بركشيد كه ، « صورت واقعه بر اين وجه نيست . شاهزادگان و امرا با ارغون بيعت كرده‌اند و او گريخته آمده . اگر انتظام ايل والوس و قوام رعيّت و مملكت مطلوب است ، او را محافظت بايد نمود . » و چون حجاب گمان مرتفع شد و تفرّق عساكر سلطان به وضوح پيوست ، امرا از خرگاه بيرون آمده راه داخل شدن و بيرون رفتن بر سلطان مسدود ساختند . و در آن اثنا ، قوم قراوناس غارت‌كنان دررسيدند ؛ رسيدن همان بود و خود را بر لشكر زدن همان . بر سر حوراوشان مخدّرات حرم ريختند و حلل و لباس از ايشان كندند و تمامت فرش و بساط و زر و سيم و متاع كه در اردو يافتند بربودند و پيرايه از گوش و گردن قوتى خاتون جدا كرده ، موزه‌ها را از پاى او بيرون كرده بودند . و ارغون با سيصد سوار به سرعت تمام متوجّه گرديد و چون قريب به مقصد رسيد ، اتباع او سلطان را بسته و مصحوب خويش گردانيده به استقبال مبادرت نمودند . و آيين مغول در آن زمان چنان بود كه چون نظر ايشان بر دشمنى مغلوب مىافتاد ، دست و پا مىافشاندند و لفظ مريو بر زبان مىراندند . چون سلطان احمد را به نظر ارغون رسانيدند ، از سر شماتت با امرا مريو گفت : « امير مأمور و اسير امير گشت » . در مؤلفات متقدّمين و متأخرين چنين واقعهء غريبى مذكور نيست و ارغون بىتوقّف و تعلّل سلطان احمد را به پسران قونقورتاى « 2 » سپرد و ايشان پشت سلطان احمد را به قصاص پشت پدر شكسته ، هلاك ساختند ، و ارغون به اتّفاق شاهزادگان و خوانين و امرا بر تخت سلطنت نشست . « 3 » ديگر از اسباب زوال سلطنت ، آن است كه پادشاه تندخوى و درشتگوى باشد و به

--> ( 1 ) . كلمه‌اى تركى به معنى توشه . آزوقه و آذوقه هم به كار برده مىشد . ( 2 ) . پسر نهم هولاكو كه به خاطر مكاتبه با ارغون و همدستى با بعضى امرا عليه احمد دستگير و به قتل رسيد . دربارهء او نك : جامع التواريخ ، ج 2 ، ص 681 ؛ روضة الصّفا ، مجلد دوّم ، تهذيب و تلخيص زرياب خويى ، ص 923 . ( 3 ) . نك : روضة الصّفا ، مجلد دوّم ، تهذيب و تلخيص زرياب خويى ، صص 920 تا 924 .