تحصيل علم طبّ داشته باشد ، معتدل القامه ، متناسب الاعضا ، جيّد الفهم ، نيكوسخن باشد و صحيح الرّأى باشد . مرد مشورت ، عفيف ، شجاع باشد و مالك نفس خود باشد ؛ مرد غضب و بالكلّيّهء تارك غضب نباشد و بليد « 1 » نباشد و سزاوار آن است كه با بيمار مشارك باشد و مهربان باشد و حافظ اسرار باشد ، چه بسيارى از بيماران به مرضهايى مبتلا باشند كه نخواهند كه كسى ديگر بر آن اطّلاع داشته باشد . و سزاوار آن است كه طبيب تاب و تحمّل شنيدن درشتى و دشنام بيمار داشته باشد . چه بسيارى از سرساميان « 2 » و صاحبان وسواس سوداوى با طبيبان سخنان درشت گويند و دشنام دهند . پس ، بايد كه طبيب تاب آن آرد و داند كه اينها از ايشان نيست ؛ از مرض است . » و گفته : « بايد كه موى سر طبيب به اعتدال باشد در خلق و ابقا ، و همچنين ناخنها . و بايد كه جامه‌هاى او سفيد پاكيزه باشد و در رفتار مستعجل نباشد كه دليل بر طيش است ، و متباطى « 3 » نباشد كه دليل بر فتور نفس است . و چون مرد بيمار آيد ، متربّع « 4 » نشيند و حال بيمار را به تأنّى و سكون تمام اختيار نمايد ، نه به قلق و اضطراب . » تمام شد كلام بقراط . و ببايد دانست كه بر طبيب ، مهارت در فنّ طبّ و حفظ و ضبط بعضى مختصرات و متوسّطات و مطوّلات از كتب طبّى لازم است . از مختصرات مانند : كتاب فصول بقراط و مسائل حنين « 5 » و مرشد رازى « 6 » و بعضى رسايل مختصر از مصنّفات شيخ الرييس ابى على . و از

--> ( 1 ) . كودن ، كندفهم . ( 2 ) . مرضى باشد كه در دماغ ورم پيدا مىشود و خلل دماغ ظاهر مىگردد . ( 3 ) . كندرفتار . ( 4 ) . « تربّع » چهار زانو نشستن را گويند . ( 5 ) . حنين بن اسحاق ، متولد 194 و متوفى سال 263 ق . ، كه در مغرب زمين به « يوآنتيوس » شناخته شده ، يكى از دانشمندان مسيحى حيره است كه به عنوان مترجم و ناقل علوم يونانى ، سهم مهمى در پيدايش علم اسلامى داشته است . كتاب المسائل فى الطبّ را او براى متعلّمين نوشته است . براى اطلاع بيشتر از احوال او ، ر ك : قفطى ، صص 234 تا 244 ؛ علم و تمدن در اسلام ، صص 27 و 28 . ( 6 ) . محمّد بن زكريّا رازى ، متولد حدود 251 و متوفى 313 ق . ، كه گاهى او را « جالينوس عرب » ناميده‌اند ، بزرگترين طبيب بالينى اسلام است . بيرونى شمار تأليفات او را صد و هشتاد و چهار مىداند . بزرگترين اثر طبّى او الحاوى است كه پرحجمترين اثر اسلامى مفرد دربارهء طبّ است . آثار فلسفى و اخلاقى رازى به علّت معتقدات ضد نبوّتى مندرج در آنها ، مورد انتقاد شديد متكلّمان و فيلسوفان مشّائى بوده است . كتاب مرشد او در طب ، در اصل الفصول نام دارد . نك : قفطى ، صص 373 تا 379 ؛ شهر زورى ، صص 356 تا 358 ؛ علم و تمدن در اسلام ، صص 29 و 30 .