المحقق السبزواري

605

روضة الانوار عباسى ( در اخلاق و شيوه كشور دارى ) ( فارسى )

مجلس ايشان حاضر مىشده باشند . رسم سلاطين پيش چنان بوده كه در تعظيم شرع و منسوبان شرع بسيار مىكوشيده‌اند و بسيارى از ملوك به سبب دعوايى كه كس بر ايشان مىكرده به مجلس شرع حاضر مىشده‌اند . حكايت آورده‌اند كه رسم ملوك عجم چنان بوده است كه در روزگار مهرگان و نوروز پادشاه رعايا را بار دادى و كسى را منعى نبودى و پيش از آن به چند روز منادى فرمودندى كه ، « تهيّهء فلان روز بكنيد » تا هركس شغل خود بساختى و عريضهء خود بنوشتى و حجّت خويش به‌دست آوردى و خصمان كار خويش بساختندى . و چون آن روز شدى ، ملك حكم كردى كه منادى بيرون درگاه بايستادى و ندا كردى كه ، « اگر كسى مانع كسى شود از عرض حاجت ، ملك از خون او بيزار است . » پس ، ملك عرايض مردمان بستدى و همه پيش خود نهادى و بر هريك نظر كردى . و در بعضى عرايض از ملك شكوه شده بودى ، قاضى القضات ، كه به زبان ايشان موبد موبدان است ، بر دست راست ملك نشسته بودى ؛ پس ملك برخاستى و از تخت [ 157 ب * حاشيه ] به زير آمدى و پيش موبد موبدان به دو زانو بنشستى و گفتى : « پيش از همهء دادرسيها ، داد اين مرد [ م ] « 1 » از من بگير و هيچ ميل و محابا مكن . » آنگاه ، فرمودى كه مناديى ندا كند كه ، « هركه را با ملك دعوى و خصومتى است ، همه به يك جانب بايستند تا نخست كار ايشان ساخته گردد . » آنگاه ، موبد موبدان را گفتى : « هيچ گناهى نيست نزد ايزد تعالى بزرگتر از گناه پادشاهان . و حقگزارى پادشاهان و شكر نعمت ايزد تعالى نگاه داشتن ، رعايت رعيّت است و داد ايشان دادن و دست ستمكاران از ايشان كوتاه كردن . » پس ، چون ملك بيدادگر باشد ، لشكر همه بيدادگر شوند و خداى عز و جلّ را فراموش كنند و كفران نعمت به‌جا آورند ، هرآيينه خذلان و خشم خداى به ايشان رسد . پس ، روزگارى

--> ( 1 ) . از مر افزوده شد .