گردانيده و رزق فراخ ساخته . » گفت : « چنين است كه گفتى . ليكن من فكر كردم كه در بنى اميّه عمر بن عبد العزيز بود . مرا غيرت شد كه در خلفاى بنى هاشم مثل او كسى نباشد . پس ، اين طريقه پيش گرفتم . » و نقل است كه او را سبدى بود . در آن چند صوفى و كسائى كه در شب مىپوشيد و در آن نماز مىكرد و مىگفت : « شرم نكنند بنى العبّاس كه در ميان ايشان چون عمر بن عبد العزيز كسى باشد . » و آنچه سابقا ذكر نموديم كه بر امام لازم است كه هرگاه متصدّى امر سلطنت باشد ، مأكول و ملبوس او چون فقيران و درويشان باشد ، فايده و حكمت در آن ، آن است كه پادشاه هرگاه قناعت كند و مؤنت خود را به قليلى بگذراند ، چون درويشان و محتاجان به او نظر كنند ، دل‌شكسته نخواهند بود و ساير رعايا و لشكريان به حكم « النّاس على دين ملوكهم » « 1 » اقتدا به اين طريقه خواهند نمود . و چون زينتها و تكلّفات در مأكول و ملبوس و مفروش و مسكن و مركوب كم شود و مؤنتها آسان گردد ، خرجها بر مردم سبك مىشود و باعث معمورى ملك و رعيّت و لشكر مىگردد ؛ چه هرگاه مردم شيوهء قناعت پيش گيرند و از سر زياديتهاى كم‌فايده بگذرند ، همه‌كس توانگر خواهند بود . چنان كه حضرت امير المؤمنين - صلوات اللّه عليه - فرموده كه ، « خفة المؤنة احد اليسارين . » « 2 » يعنى : « سبكى ضروريات و حاجات يكى از دو توانگرى است . » هرگاه حاجات و ضروريّات به آسانى برآيد ، مردم از تعب بسيار در تحصيل معاش خلاص شوند و راحت يابند و به سبب كوشش در تحصيل حرام به معصيت نيفتند و اين معنى سبب خصب و ارزانى و فراخى شود ؛ چه هرگاه حاجات و ضروريّات بسيار باشد ، كاركنان و صناعان بسيار بايد و در آن حال اجرت كارها بسيار شود . مثلا ، هرگاه مردم منازل سيار جهت سكنى خواهند و به قدر ضرورت اكتفا نكنند ، بنا و عمله بسيار در كار باشد . پس ، اجرت كار ايشان زياد شود و مفضى به آن شود كه اجرت صناعان و كارها كه در تحصيل اجناس مأكولات ضرور است گران شود و بالضّروره گرانى اجناس مأكولات و غيرها لازم آيد . و چون گرانى بسيار شود ، بعضى مردم متفرّق شوند و جلاى وطن كنند و رعايا شكسته

--> ( 1 ) . كشف الغمه ، ج 2 ، ص 21 . ( 2 ) . مأخذ يافت نشد .