المحقق السبزواري
40
روضة الانوار عباسى ( در اخلاق و شيوه كشور دارى ) ( فارسى )
نجات از عذاب و انتقام الهى است و در عين حال موجب انتظام امور ملك و دوام ايام سلطنت است و مهملگذارى آن موجب اختلال امور ملك است بيان مىشود . مباحث قسم دوم و پايانى كتاب به سياست و يا به اصطلاح « سياست مدن » مختص است و از قواعدى كه برگرفته از تحقيقات حكماى پيشين در باب سلطنت و ملكدارى و حفظ و ضبط آن است ، به همراه آداب سلوك پادشاه با هريك از طبقات اجتماعى و خاصّه دانشمندان و خدم و اتباع دربارى و ايضا در كيفيت سلوك درباريان نسبت به پادشاه ، سخن مىرود . اين قسمت با نقل عهدنامهء حضرت على عليه السّلام خطاب به مالك اشتر به انجام مىرسد . سبزوارى از آنرو كه كتاب را به شاه عباس دوم تقديم داشته ، اثرش را روضة الانوار عباسى ناميده است ، امّا ذكر عنوان اين كتاب به روضة الانوار فى آداب الملوك كه در ريحانة الادب آمده و يا بعدا آنچه با عنوان روضة الانوار فى آداب السلوك بر روى نسخهء اصل درج شده صحيح نيست و شايد ناشى از آن باشد كه گاهى عبارتى را براى معرّفى موضوع يك اثر به پايان نام آن مىافزودهاند كه جزء اصلى عنوان تلقى نمىشده است . در نسخهء دانشكدهء الهيات ، كه اينك در كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران نگهدارى مىشود ، جز روضة الانوار از آن به « روضهء عباسيه » و در نسخهء كتابخانهء ملى ايران به اشتباه « قصة الانوار » و در نسخهء آستان قدس رضوى « تحفة الملوك » ياد شده است . اين كتاب بنا به اظهار مؤلف آن ، در سال 1073 ق . در كمتر از چند ماه به پايان آمده است . از نظر ارزش ادبى ، آنچه داراى اهميت قابل توجّهى است به منابع مورد استفاده بر مىگردد ، كه اگر تحريرهاى برگرفته از آنها را به كنارى نهيم ، روضة الانوار نمونهاى خواهد بود با ويژگىهاى آثار منثور عصر صفوى كه از بيان الفاظ و عبارات سست هم دور نيست . اين وضع در هنگام ترجمهء متون عربى گاه شديدتر و بيشتر به صورت برگردان لفظ به لفظ انجام مىشود . با آنكه كلمات و تركيبات تازى در نثر روضة الانوار كاربرد فراوانى يافته و احيانا به دشوارى متن يارى رسانده است ، امّا چنان كه نويسنده در آغاز اشاره مىكند اهتمام داشته تا از تكلّف عبارات و ايراد استعارات و الفاظ غير مأنوس و