المحقق السبزواري

41

روضة الانوار عباسى ( در اخلاق و شيوه كشور دارى ) ( فارسى )

غريب احتراز لازم داند ، بر وجهى كه مضامين آن به اسهل وجهى مفهوم جمهور خواص و عوام تواند شد . « 1 » به همين خاطر ، نخواسته است ، جز در آغاز كتاب ، با استفادهء فراوان از صنعتهاى لفظى و معنوى نثر كتاب را با دشوارى همراه سازد ، و به نثر ساده و روان متوجّه بوده است . گرچه اهميت روضة الانوار به خاطر شناخت وضع و جايگاه حكمت عملى در سير تاريخى آن و در دورهء صفوى است ، امّا برخى ويژگيهاى ديگر بر اهميت كتاب افزوده است . مثلا در كتاب به اسامى و مصطلحاتى برمىخوريم كه دانستن آن در كار پژوهش موضوعاتى همچون جغرافياى تاريخى و تشكيلات ادارى و ديوانى به كار مىآيد . ذكر نام رايج رود مشهور اصفهان با عنوان زنده رود ، و ماليات سيورغال كه نشان مىدهد در آن دوره به احتمال رايج بوده از آن جمله است . آثارى جزء منابع كار سبزوارى بوده‌اند كه به دليل آسيبهاى زمانه اينك در دست نيستند . سبزوارى صفحاتى چند از اين نوشته‌ها را در اختيار ما قرار مىدهد كه در زمرهء بهترين نمونه‌هاى نثر ادبى زبان فارسى به شمار مىروند . « 2 » همچنين بخشهاى از ميان رفتهء برخى كتب ، مانند تاريخ الوزراء و الكتّاب ، را در روضة الانوار مىتوان يافت . « 3 » انتقاد از اوضاع زمانه در دستور كار نويسنده قرارداشته و از آن ابايى نداشته است . او هنگام بحث نظرى ، گاهى شواهدى را از ميان نظام ادارى و قضايى روزگار خود انتخاب و نقل مىكند . مثال او براى « كسب حرام » در موضوع گناهان كبيره ، رشوه‌خوارى است كه به صراحت آن را عمل قضات زمان خود مىشمارد . « 4 » گاهى وى محلّ را براى اظهار آراى مختلف فقهى در يك مسئله مناسب دانسته ، در نهايت نظر شخصى خود را اظهار مىدارد . « 5 » در باب غنا و موسيقى نظراتى را ارائه مىدهد كه بر روى آن اجماع است و بحث برانگيز نيست و از ملاهى ، همچون ساز زدن

--> ( 1 ) . اثر حاضر ، ص 55 . ( 2 ) . مراجعه شود به اثر حاضر ، صص 791 تا 799 كه به نقل از كتاب مقامات خواجه ابو نصر مشكان اختصاص دارد . يادآور مىشود در باب صحّت نام منبع - كتاب مقامات - لازم است تحقيق صورت پذيرد . ( 3 ) . اثر حاضر ، ص 709 . ( 4 ) . همان ، ص 153 . ( 5 ) . همان ، صص 137 و 138 و 150 .