حال خود احتياط بسيار ننمودى . يكى پرسيد كه ، « يا امير المؤمنين ! جرئت عظيم مىفرماييد و زياده در حفظ حال خود نمىكوشيد . » حضرت فرمودند كه ، « يقين مىدانم كه اگر اجل رسيده است ، حذر سود ندهد و اگر حكم فوت و فنا از ديوان قضا صادر نشده ، مرا اين جريت زيان ندارد . » و ببايد دانست كه مراد از اين كلام ، نه آن است كه در اصل حذر نبايد نمود و بىجهت خود را در مهالك و اهوال انداخت ؛ چه حذر كردن از امر مخوف ، به قدر ضرورت ، لازم است و حفظ حيات از قواطع مرگ متحتم ، بلكه مقصود آن است كه چون به ضرورت در امر هايل داخل بايد شد ، از مرگ انديشه نبايد كرد و اقدام بايد نمود و از فرار برحذر بايد بود كه در اين ضمن اميد نجات و ظفر بيشتر است و در فرار و حذر احتمال هلاك و خطر زياده . امّا اگر عقل مقتضى فرار باشد و تدبير صواب تقاضاى حذر كند ، بدان عمل بايد نمود و به عبث جان شريف را ، كه جوهرى است بىبدل ، عرضهء فنا و هلاك نبايد ساخت . و لهذا از كلمات شريفهء حضرت امير المؤمنين - صلوات اللّه عليه - منقول است كه ، « الفرار فى اوانه يعدل الظفر فى زمانه . » « 1 » يعنى : « فرار در وقتش ، برابرى مىكند با ظفر در زمانش . » و فرموده كه ، « آفة الشجاع اضاعة الحزم . » « 2 » يعنى : « آفت شجاع ، ضايع ساختن حزم و احتياط است . » و فرموده كه ، « آفة القوي استضعاف الخصم . » « 3 » يعنى : « آفت شخص قوى ، ضعيف گرفتن خصم است » . مجملا ، شجاع بايد كه در معركهء جنگ دل به جان نبندد و همّت او در طلب خير و ذكر جميل و اجر جزيل مقصور باشد . افراسياب ، كه از اعاظم ملوك ترك است ، لشكر خود را مىفرمود كه ، بر مرگ حريص باشيد تا زندگانى بيشتر باشد ، و مردن را آماده شويد تا سرمايهء دولت و عزّت به‌دست آيد . چه بزرگى دو چيز است : نيك مردن يا دوستكام زيستن . شجاع تا معركهء مردن بر خود آسان نسازد ، غلبه بر او دشوار باشد و تا از سر جان برنخيزد ، كارى نمايان از او متمشّى نشود .

--> ( 1 ) . غرر الحكم ، ش 2003 . ( 2 ) . همان ، ش 3938 . ( 3 ) . همان ، ش 3939 .