قاصد « 1 » دنيوى نيست ، طمع ثواب و فرار از عقاب نيز نباشد . چه بندگى خالص خدا آن است كه غرض در آن منظور نباشد ، بلكه محض خيريت و ربط به جناب احديّت باعث بر فعل باشد و اين مرتبهء كاملان است و علامت اين مرتبهء شجاعت آن است كه انديشهء او از ارتكاب امر مذموم پيش از مرگ باشد و مرگ و ظفر پيش او چندان متفاوت نباشد . و از اكمل شجاعان به اتّفاق خلق - يعنى ، كرّار غير فرّار امير المؤمنين على بن ابى طالب - عليه الصلاة و السّلام - منقول است كه فرموده : « ايّها النّاس انّكم ان لم تقتلوا تموتوا و الّذى نفس ابن ابى طالب بيده لالف ضربة بالسّيف اهون من ميتة على فراش . » « 2 » يعنى : « اى گروه مردمان ! به درستى كه اگر شما كشته نشويد ، مىميريد . و قسم به آن كسى كه نفس پسر ابى طالب به دست قدرت اوست كه هزار ضربت شمشير ، آسانتر از مردنى بر فراش . » از يكى از شجاعان اسلام نقل است كه در وقت رحلت از اين عالم اشك حسرت از ديده مىباريد و مىگفت : « وا حسرتاه ! كه در اين چندين مصاف شجاعت نمودم و چندين ألم ضرب و حرب و طعن را تحمّل كردم ، و حالا بر روى فراش [ 94 ب ] مىميرم ، چون پيره‌زنان . و چون از اجل چاره نيست ، اى خوشا كه جان در نيكنامى بدادمى و سعادت شهادت دريافتمى . » و هم او گفته كه ، « اين كه بددل حمايت جان در گريز مىبيند ، خيال كج و تصوّر باطل است . زيراكه قوّت حميّت و شوكت و جلالت مرد ، دندان طمع دشمنان را كند كند ، و ضعف و ترس و بددلى خصم را دلير مىسازد . و از اين است كه بيشتر دلاوران از عرصهء تلف بيرون مىآيند . » يكى از سلاطين در مصاف نعره مىزده و مىگفته : « امروز كه روز حرب است كورهء مردان است ، و از كوره جز زر خالص به سلامت بيرون نيايد و آنچه مغشوش بود در درون كوره سالم نماند . » و به تجربهء بسيار معلوم شده كه بيشتر كشتگان كه در جنگ كشته شده‌اند در حين پشت دادن كشته شده‌اند ، و در وقت اقبال و اقدام بر دشمن كمتر كشته شده‌اند . آورده‌اند كه حضرت امير المؤمنين - صلوات اللّه عليه - در وقت كارزار خود را بر صف كفّار زدى و هرجا لشكر دشمن بيشتر بودى ، روى بدانجا آوردى ، و در ملاحظهء

--> ( 1 ) . اصل : « قاسد » كه برابر نسخه مر اصلاح شد . ( 2 ) . اخلاق ناصرى : ص 120 .