و فرموده : « البخيل يبخل على نفسه بالنّيّة من دنياه و يسمح لوراثة كلّها . » « 1 » يعنى : « بخيل بخل مىورزد بر خودماندگى از دنيايش ، و سماحت مىكند به وارثان همه را . » و فرموده : « الجواد محبوب محمود و ان لم يصل من جوده الى مادحه شىء و البخيل ضدّ ذلك . » « 2 » يعنى : « جواد محبوب و محمود است و اگرچه از جود او چيزى به مادح چيزى نرسيده باشد ، و بخيل ضدّ آن است . » و فرموده : « المال و بال على صاحبه الّا ما قدم منه » « 3 » يعنى : « مال و بال است بر صاحبش ، الّا آنچه از آن پيش از خود فرستاده . » برگ عيشى به گور خويش فرست * كس نيابد « 4 » ز پس ز پيش فرست ابن ابى نصر گويد : « ديدم در كتابى كه حضرت امام رضا عليه السّلام [ 148 - 203 ق . ] به حضرت ابى جعفر محمّد - يعنى ، محمّد بن على الجواد عليه السّلام [ 195 - 220 ق . ] نوشته بود كه ، « يا ابا جعفر ! به من رسيده كه هرگاه سوار مىشوى ، موالى تو را از در كوچك خانه بيرون مىبرند و اين به سبب بخل ايشان است تا آنكه از تو خيرى به كسى نرسد . و سؤال مىكنم من تو را به حقّى كه بر تو دارم كه داخل شدن تو و بيرون رفتن تو نباشد ، الّا از در بزرگ . پس ، هرگاه سوار شوى ، باشد با تو طلا و نقره و هيچ‌كس از تو چيزى سؤال نكند ، مگر آنكه بدهى به او چيزى و هركس از اعمام تو هرگاه سؤال كند كه به او برّى كنى ، كمتر از پنجاه دينار ، كه پنجاه مثقال طلا باشد ، ندهى و بيشتر از آن را تو دانى . و هركس از عمّه‌هايت كه سؤال كند به او كمتر از بيست و پنج دينار ندهى و اختيار بيشتر از آن به سوى تو است . و به درستى كه من اراده ندارم به اين امر ، به غير از آنكه بلند گرداند خداى تو را . پس ، انفاق كن و مترس از جانب صاحب عرش تنگى را . » و احاديث در باب فضيلت سخا بسيار است . جهت اختصار بدين مقدار اكتفا شد . از بزرگى نقل شده كه ، بدايت سخا آن است كه سخاوت كند نفس تو به آنچه در دست تو است ؛ و نهايتش آن است كه نفس سخاوت كند به آنچه در دست مردم است و باكى نداشته باشد كه دنيا را كه مىخورد . يعنى ، طمع خود از همه كس و همه چيز منقطع

--> ( 1 ) . همان ، ش 1884 : « البخيل يبخل على نفسه باليسير . . . » . ( 2 ) . همان ، ش 1909 . ( 3 ) . همان ، ش 1957 . ( 4 ) . گلستان سعدى ، چاپ فروغى ، ص 31 : « نيارد » .