شما را گرد هم آورد همان گونه كه تيرها در تركش جمع مىشود و پنجاه هزار سال به شما نظر رحمت نكند . » « 1 » مىگويم : از طريق خاصّه ( شيعه ) روايتى از امام صادق عليه السّلام وارد است كه ما آن را نقل كرده‌ايم فرموده است : « خودتان را پيش از آن كه محاسبه شويد محاسبه كنيد چه در قيامت پنجاه موقف است و در هر موقفى هزار سال ايستادن است » سپس آيهء : فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ را تلاوت فرمود . « 2 » و نيز از آن حضرت روايت شده است : « مثل مردم در روز قيامت كه به امر پروردگار جهانيان مىايستند مثل تير در جلد آن است چه آدمى را در زمين جايى جز به اندازهء جاى پايش نيست ، و همچون تير در تركش است كه نمىتواند از اين جا به آن جا برود . » « 3 » غزّالى مىگويد : در طولانى بودن اين روز و شدّت انتظار در آن بينديش تا در عمر مختصر خود انتظار صبر بر گناهان بر تو آسان شود ، و بدان كه بر اثر شدّت تحمّل صبر بر شهوات ، مرگ را در دنيا زياد انتظار كشد در آن روز انتظار او بخصوص كوتاه خواهد بود . از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله هنگامى كه از طول اين روز پرسيدند فرمود : « سوگند به كسى كه جانم در دست اوست بر مؤمن آسان مىشود به طورى كه از گزاردن نماز واجب در دنيا بر او سبكتر مىگردد . » « 4 » بنابراين بكوش كه از اين مؤمنان باشى و تا در عمر خويش نفسى برايت باقى است كار به دست تو و آمادگى در اختيار توست و در روزهاى كوتاه عمرت به عمل بپرداز تا سودى به دست آورى كه براى سرور و شادى آن پايانى نيست ، عمر خويش بلكه عمر دنيا را كه هفت هزار سال است اندك بشمار ، چه اگر في المثل همه اين هفت هزار سال را به صبر بگذرانى تا از يك روز كه مقدار آن پنجاه هزار سال است رهايى يا بى رنج تو اندك و سود تو بسيار خواهد بود .

--> ( 1 ) مستدرك حاكم ، ج 4 ، ص 572 و گفته است : حديثى صحيح است . ( 2 ) امالى مفيد ، مجالس شيخ طوسى ص 22 از روايت حفص بن غياث از امام صادق عليه السّلام ، روضه كلينى ص 143 نظير آن . ( 3 ) كافى كلينى ، ج 8 ، ص 143 ، شماره 110 . ( 4 ) احمد ، ابو يعلى به سند حسن از حديث ابو سعيد خدرى ؛ مجمع الزّوائد ، ج 10 ، ص 337 .