الفيض الكاشاني
110
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
مرتبهاى بالاتر از نظر كردن به او نيست ، و اين كه پس از نظر رضاى او را درخواست كردهاند براى آن است كه رضا سبب دوام نظر است ؛ و گويى اينان كه به نعمت ديدار دست يافتهاند آن را برترين هدفها و بالاترين آرزوهاى خود دانسته و در آن هنگام كه به آنها امر مىشود از خدا بخواهند ، جز دوام ديدار او را مسألت نمىكنند و دانستهاند كه رضا سبب دوام رفع حجاب است ، خداوند فرموده است : وَ لَدَيْنا مَزِيدٌ « 1 » . يكى از مفسّران در اين باره گفته است : در وقت مزيد از سوى پروردگار عالم سه تحفه كه نظير آنها در بهشت يافت نمىشود براى بهشتيان مىرسد : يكى از آنها هديّهاى است از سوى حق تعالى كه در بهشت مانندى براى آن نيست و قول حق تعالى : فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ ما أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ « 2 » اشاره به آن است . دوم سلام پروردگار بر ايشان است و آن افضل از هديّه مىباشد چنان كه فرموده است : سَلامٌ قَوْلًا مِنْ رَبٍّ رَحِيمٍ « 3 » . سوم آن است كه حق تعالى به آنان مىگويد : من از شما خشنودم . اين از هديه سلام برتر است چنان كه او فرموده است : وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ « 4 » ، يعنى رضاى خداوند از نعمتهايى كه آنان به آنها متنعّماند برتر است . اين فضيلت خشنودى خداست كه ثمرهء خشنودى بنده است و معناى آن به چيزى كه دربارهء محبّت خداوند نسبت به بنده ذكر كرديم نزديك است ؛ و چون فهم مردم از درك آن قاصر است رواست كه انسان در صدد كشف حقيقت آن برآيد ، و كسى كه توانايى آن را داشته باشد مىتواند به طور مستقل آن را نسبت به خود ادراك كند . حقيقت رضاى خلق را در آينده ذكر خواهيم كرد . امّا اخبار وارد در فضيلت آن : از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله روايت شده است كه از دستهاى از اصحاب خود پرسيد شما چه كسانى هستيد گفتند : مؤمنان ، فرمود : نشانه ايمانتان چيست ؟ عرض كردند : به هنگام بلا صبر و در وقت رفاه شكر مىكنيم و به قضاى الهى خشنوديم ، فرمود : « به پروردگار كعبه سوگند شما مؤمنيد » « 5 » ؛ و در خبر ديگرى آمده كه فرمود : « اينان حكيمان و عالمانند نزديك است از فقاهتى كه دارند از پيامبران باشند » « 6 » در خبر است كه :
--> ( 1 ) ق / 35 : و نزد ما نعمتهاى اضافى ديگرى است . ( 2 ) سجده / 17 : هيچ كسى نمىداند چه پاداشهاى مهمّى كه مايه روشنى چشمها مىشود براى آنها نهفته شده است . ( 3 ) يس / 58 : براى آنها سلام ( و درود الهى ) است ، اين سخنى است از سوى پروردگار مهربان . ( 4 ) توبه / 73 : و رضا ( و خشنودى ) خدا ( از همه اينها ) برتر است . ( 5 ) در كتاب صبر و شكر ذكر شده است ، ج 7 : ص 107 از حديث عطار از ابن عبّاس . ( 6 ) پيش از اين ذكر شده است .