رسيدن مرگ شايسته‌تر است ، چه به هنگام مرگ غلبهء رجا و حسن ظنّ به خدا اصلح است ، زيرا خوف به منزلهء تازيانه‌اى است كه انسان را به عمل وا مىدارد ، و دوران عمل در هنگام مرگ به پايان رسيده است و كسى كه در آستانهء مرگ قرار گرفته قدرت بر عمل ندارد ، و نيز اسباب خوف را نمىتواند تحمّل كند ، چه رگ دل او را قطع مىكند و موجب تسريع در مرگ او مىشود . امّا خوشى رجا دلش را قوّت مىدهد و پروردگارش را كه اميدش به اوست محبوب وى مىگرداند . براى هيچ كس سزاوار نيست كه از دنيا جدا شود جز اين كه خدا را دوست بدارد تا بدين سبب دوستدار لقاى او باشد ، زيرا هر كس لقاى پروردگار را دوست بدارد خداوند لقاى او را دوست مىدارد . رجا به محبّت نزديك است ، چه كسى كه كرمش مورد رجا و اميد است محبوب مىباشد . مقصود از همهء علوم و اعمال معرفت خداوند است تا شناخت وى محبّت او را به بار آورد ، زيرا بازگشت همه بدوست و مرگ وسيلهء ورود بر اوست ، و كسى كه بر محبوب خود وارد شود به اندازهء محبّتى كه نسبت به او دارد شاد مىشود ، و آن كه از محبوبش جدا مىشود رنج و عذابش شدّت مىيابد . از اين رو هر گاه كسى به هنگام مرگ محبّت زن و فرزند و مال و مسكن و املاك و رفقا و ياران بر دل او غلبه داشته باشد در واقع همهء محبوبهاى او در دنيا قرار داشته و دنيا بهشت اوست ، چه بهشت جايگاهى است كه همهء محبوبها در آن گرد آمده است و مرگ چنين كسى به منزلهء خروج از بهشت و حايل شدن ميان وى و خواسته‌هاى اوست ، و حال كسى كه ميان او و خواسته‌هايش جدايى افتد پوشيده نيست . امّا اگر جز خدا و ياد و معرفت او و تفكّر دربارهء او محبوبى نداشته باشد دنيا و علايق آن او را از محبوبش باز مىدارد و در اين صورت دنيا براى او زندان است ، چه زندان عبارت از جايگاهى است كه محبوس را مانع مىشود از اين كه نزد محبوب خود رود و بدان آسودگى يابد لذا مرگ برايش ورود بر محبوب و رهايى از زندان است و حال كسى كه از زندان رهايى يافته و بدون هيچ مانع و دردسرى ميان او و محبوبش خلوت حاصل شده روشن است . اين نخستين چيزى از ثواب و عقاب است كه هر كس از دنيا جدا شود پس از مرگش آن را مىبيند سواى آنچه خداوند براى بندگان شايسته‌اش آماده كرده از چيزهايى كه هيچ چشمى نديده و هيچ گوشى نشنيده و به خاطر هيچ بشرى خطور نكرده است ، و جدا از آنچه خداوند از سلاسل و اغلال و مجازاتها و انواع رسواييها براى كسانى مهيّا ساخته