تمام شود و به كمال خود برسد از آن دفع كند ، اين انتظار او را رجا مىگويند . اگر تخم را در زمينى سخت و شوره زار و مرتفع كه آب بدان نرسد بپاشد و از آن مراقبت نكند سپس انتظار درو محصول آن را داشته باشد اين انتظار او را حماقت و غرور مىنامند نه رجا و اميد . اگر تخم را در زمينى پاكيزه ليكن فاقد آب به كار برد و در جايى كه نزول باران غلبه ندارد و آمدن آن نيز ممتنع نيست انتظار داشته باشد كه آن زمين از آب باران سيراب شود انتظار او را تمنّا و آرزو مىگويند نه رجا . از اين رو اطلاق واژهء رجا بر انتظار رسيدن به چيزى محبوب آنگاه درست خواهد بود كه همهء اسبابى كه در تحت اختيار بنده است براى وصول به آن آماده شده و تنها اسبابى كه خارج از اختيار و امكان اوست باقى مانده باشد و دفع موانع و مفاسد آن را از فضل خداوند اميد داشته باشد . بنابر اين هر گاه بنده تخم ايمان در دل بكارد و آن را با آب طاعات آبيارى كند و از خار و خس اخلاق بد پاكيزه سازد و از فضل خداوند انتظار داشته باشد كه او را تا زمان مرگ بر اين شيوه پايدار بدارد و حسن عاقبتى را كه به آمرزش انجامد نصيب او گرداند ، انتظار وى رجاى حقيقى پسنديده‌اى است كه او را وا مىدارد بر اعمال خود مواظبت و تا اتمام اسباب آمرزش و فرا رسيدن مرگ به مقتضاى ايمان قيام و رفتار كند ؛ و اگر بذر ايمان را با آب طاعات سيرآب نكند يا دل را همچنان به اخلاق بد انباشته نگهدارد و در طلب لذّتهاى دنيا بكوشد ، سپس انتظار آمرزش الهى را داشته باشد ، انتظار او جز حماقت و نادانى نخواهد بود . پيامبر خدا ( ص ) فرموده است : « احمق كسى است كه از هوسهاى خود پيروى كند و از خداوند آرزوى بهشت داشته باشد . » « 1 » خداوند فرموده است : فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضاعُوا الصَّلاةَ وَ اتَّبَعُوا الشَّهَواتِ فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا ؛ « 2 » و نيز : فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَرِثُوا الْكِتابَ يَأْخُذُونَ عَرَضَ هذَا الْأَدْنى وَ يَقُولُونَ سَيُغْفَرُ لَنا . « 3 »

--> ( 1 ) پيش از اين مكرّر ذكر شده است . ( 2 ) مريم / 60 : امّا پس از آنها فرزندان ناشايستى روى كار آمدند كه نماز را ضايع و از شهوتها پيروى كردند و به زودى ( مجازات ) گمراهى خود را خواهند ديد . ( 3 ) اعراف / 169 : بعد از آن فرزندانى جانشين آنها شدند كه وارث كتاب ( آسمانى - تورات ) گشتند ( با اين حال ) متاع اين دنياى پست را گرفته ( بر حكم خدا ترجيح دادند ) و مىگفتند ( اگر ما گنهكاريم ) خداوند ما را به زودى مىبخشد .