خداوند تهى باشد بكلّى باطل ، و مانند انسانى فاقد روح و روان است . همچنين كسى كه از ايمان جز شهادتين را فرا نگرفته مانند انسانى بىدست و پا و كور است كه همهء اعضاى ظاهرى و باطنى خود را از دست داده ، هر چند روح در تنش باقى است ، و هر كس حالش بدين گونه باشد در آستانهء مرگ قرار دارد و روح ناتوان او كه تنها مانده و از اعضا و جوارحى كه او را كمك و يارى مىدادند جدا شده است به زودى از تنش خارج خواهد شد . به همين گونه كسى كه از ايمان جز شهادتين را نياموخته است ، و در عمل و ايفاى وظايف دينى كوتاهى مىكند ، ممكن است به زودى با وزش تندبادهايى كه در پيشاپيش ورود فرشتهء مرگ درخت ايمان را به لرزش در مىآورد نهال ايمانش را از بيخ و بن برآورد ؛ چه هر ايمانى اگر ريشه‌هايش در جان آدمى محكم و استوار نشده ، و شاخه‌هايش در اعمال او موجود نباشد در برابر گرد بادهاى هولناكى كه به هنگام ظهور فرشتهء مرگ وزيدن مىگيرد تاب مقاومت نخواهد داشت ، و بيم آن است كه دچار سوء عاقبت شود مگر اين كه درخت ايمان خود را در طول گذشت روزها و ساعتها به آب طاعت آبيارى كرده و ريشه‌هاى آن در جان او رسوخ كرده و استوار شده باشد . اين كه گنهكار به كسى كه فرمانبردار خداوند است مىگويد : من مانند تو مؤمنم گفتارش مانند گفتار كدوبن به درخت صنوبر است كه به او گفت من درختى هستم و تو هم درختى هستى و صنوبر چه پاسخ نيكويى به او داد كه گفت : هنگامى كه بادهاى پاييز بوزد و ريشه‌هاى تو از جا كنده شود ، و برگهايت پراكنده گردد نتيجهء اين خود بينى را از اين همنامى با من خواهى دانست ، و غرور تو از اين مشاركت در نام با همهء غفلت تو از نداشتن آنچه مايهء ثبات و پايدارى درختان است بر طرف خواهد شد . آرى هنگامى كه غبار فرو نشيند خواهى ديد در زير پاى تو اسب است يا الاغ ؛ و اين امرى است كه در پايان نمايان خواهد شد . به همين سبب است كه رگهاى دل عارفان از بيم دواعى مرگ و مقدّمات سهمناك آن كه تنها اندكى از مردم بر آن پايدارى مىكنند بريده مىشود . از اين رو گنهكارى كه به سبب گناهان خود از خلود در آتش بيم نكند مانند تندرستى است كه به سبب برخوردارى از سلامت بدن در انواع شهوتهاى زيانبار فرو رود ، و چون مرگ غالبا به صورت ناگهانى واقع نمىگردد به او گفته مىشود : تندرست از بيمارى بيم دارد ، و چون بيمار شود از مرگ مىترسد . همچنين گنهكار از سوء عاقبت بيمناك است سپس چون دچار بدفرجامى شود خلود او در آتش لازم مىگردد . چه گناهان نسبت به ايمان