الفيض الكاشاني

219

راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )

به عمليّات شعبده‌بازى مىنگرد كه از پشت پرده آدمكهايى بيرون مىآورد كه مىرقصند ؛ نعره مىزنند ؛ مىايستند و مىنشينند در حالى كه آنها از تكّه پارچه‌هايى ساخته شده‌اند كه به خودى خود حركتى ندارند و حركات آنها به وسيلهء نخهاى مويى باريك است كه در تاريكى شب ديده نمىشوند . سر اين نخها پيوسته در دست شعبده باز مىباشد كه از چشم كودكان پنهان است و كودكان با مشاهدهء اين خيمه شب بازى شادى مىكنند و دچار شگفتى مىشوند ، زيرا گمان مىكنند اين تكّه پارچه‌ها مىرقصند و بازى مىكنند و مىايستند و مىنشينند . امّا خردمندان مىدانند كه آن جنبانيدن است نه جنبيدن و بسا بعضى تفصيل و چگونگى آن را ندانند ؛ و آن كه به برخى از چگونگى آن آگاهى دارد هرگز به اندازهء شعبده بازى كه كار به فرمان او و سر نخها به دست اوست بدين اعمال آگاه نيست . كودكان دنيا نيز همين گونه‌اند و همگى مردم جز دانشمندان كودكند . به اين اشخاص مىنگرند و گمان مىكنند كه اينها به خودى خود در حركت و جنبش هستند ، در نتيجه امور خود را به آنها حواله مىدهند ؛ و عالمان مىدانند كه آنها را ديگران به حركت درآورده‌اند ، ليكن چگونگى به جنبش درآوردن آنها را نمىدانند . اينان اكثريّت عالمان را تشكيل مىدهند ، و تنها عارفان و عالمان راسخ در علم با چشمان تيزبين خود رشته‌هاى باريك عنكبوتى بلكه خيلى باريكتر از آنها را كه از آسمان و اطراف آن به سوى اهل زمين آويخته است مىبينند و اين رشته‌ها به سبب دقّت و باريكى با چشم سر ديده نمىشوند . آنگاه مشاهده مىكنند كه سر اين رشته‌ها به مراكزى كه از آن آويزان شده‌اند قرار دارد و اين مراكز در دست فرشتگانى است كه جنبندهء آسمانها مىباشند ، و مىبينند كه چشمان فرشتگان متوجّه حاملان عرشند و انتظار مىكشند كه چه اوامرى از حضرت ربوبيّت بر آنها فرود مىآيد تا در اجراى فرمان او معصيت نكنند و آنچه را به آنها امر مىشود انجام دهند . اين مكاشفات در قرآن بدين گونه تعبير شده كه فرموده است : وَ فِي السَّماءِ رِزْقُكُمْ وَ ما تُوعَدُونَ ؛ « 78 » و دربارهء انتظار فرشتگان آسمانها براى نزول فرامين و تقديرات الهى فرموده است : خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ يَتَنَزَّلُ الْأَمْرُ بَيْنَهُنَّ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ، وَ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَحاطَ بِكُلِّ شَيْءٍ عِلْماً . « 79 » اينها امورى است كه تأويل آنها را جز خداوند و راسخان در علم نمىدانند .

--> ( 78 ) زاريات / 21 : روزى شما در آسمان است و آنچه به شما وعده داده مىشود . ( 79 ) طلاق / 12 : خداوند كسى است كه هفت آسمان را آفريد و از زمين نيز همانند آن را . فرمان او پيوسته . در ميان آنها نازل مىشود تا بدانيد خداوند بر هر چيز تواناست و علم او به همه چيز احاطه دارد .