جابر روايت كرده كه از پيامبر خدا ( ص ) دربارهء ايمان پرسيدند ، فرمود : « شكيبايى و گذشت است . » « 12 » و نيز فرمود : « صبر گنجى از گنجهاى بهشت است . » « 13 » يك بار از آن حضرت پرسيدند : ايمان چيست ؟ فرمود : « صبر » ؛ « 14 » و اين پاسخ شبيه قول آن حضرت است كه فرمود : « حجّ عرفه است » ؛ « 15 » و اين به معناى آن است كه مهمّترين اعمال حجّ عرفه است . و نيز فرمود : « بهترين اعمال آن است كه نفوس بر خلاف ميل بر آن واداشته شوند » . « 16 » گفته شده است : خداوند به داوود ( ع ) وحى فرمود : « به خويهاى من تأسّى جو ، و از خويهاى من اين است كه شكيبايم . » در حديث عطا از ابن عبّاس روايت شده است كه هنگامى كه پيامبر خدا ( ص ) بر انصار وارد شد فرمود : « آيا شما مؤمنيد ؟ » آنها خاموش ماندند . عمر گفت : آرى اى پيامبر خدا . فرمود : « نشانهء ايمانتان چيست ؟ » گفتند : به هنگام فراخى نعمت شكر ، و بر بلا صبر مىكنيم ، و بر قضاى الهى خشنوديم ، فرمود : « به پروردگار كعبه سوگند شما مؤمنيد . » « 17 » و نيز فرمود : « در صبر بر آنچه مكروه توست خير بسيار است . » « 18 » مسيح ( ع ) فرموده است : « شما محبوب خود را نخواهيد يافت جز بر آنچه مكروهتان است صبر كنيد » .

--> ( 12 ) مكارم الاخلاق طبرانى ، الضعفاء ابن حبّان با سندى ضعيف ، الكبير طبرانى از روايت عبد اللّه بن عبيد بن عمير از پدرش از جدّش ، المغنى . ( 13 ) در كتب آنها ( اهل سنّت ) به هيچ لفظ آن آگاهى نيافتم ، نظير آن از طريق خاصّه ذكر خواهد شد . ( 14 ) به اين حديث با اين الفاظ آگاهى نيافتم ، ابو منصور ديلمى در مسند الفردوس با سندى ضعيف نقل كرده : نسبت صبر به ايمان نسبت سر به بدن است ، و چنان كه خواهد آمد از على ( ع ) روايت شده كه فرموده است : « كسى كه صبر ندارد ايمان ندارد . » ( 15 ) در كتاب حجّ ذكر شده است . ( 16 ) محاسبة النّفس ابن ابي الدين از قول عمر بن عبد العزيز ، عراقى گفته است : اين حديث به طور مرفوع اصلى ندارد . ( 17 ) الاوسط طبرانى از روايت يوسف بن ميمون و او منكر آن از عطاست ( المغنى ) . ( 18 ) سنن ترمذى و پيش از اين ذكر شده است .