اگر بگوييد : پس چه اشتباهى در گفتهء گنهكاران و فاجران است كه : خدا كريم است و ما به آمرزش و رحمت او اميدواريم و خدا فرموده است : « من مورد گمان هستم پس بايد به من گمان خير داشته باشيد » « 43 » پس اين سخن درستى است كه در دلها به ظاهر مقبول است . بايد بدانيد كه شيطان آدمى را با سخنى مىفريبد كه ظاهرش مقبول و باطنش مردود است ، و اگر خوبى ظاهرش نبود دلها به آنها فريب نمىخورد ، ولى پيامبر ( ص ) پرده از روى آن برداشت و فرمود : « شخص هوشيار كسى است كه نفس خود را به خدمت گيرد و براى پس از مرگ كار كند ، و احمق كسى كه از هواى نفسانى پيروى كند و به خدا آرزومند باشد « 44 » و نام اين آرزوى ( نابجا ) به خدا را شيطان تغيير داده و اميدوارى ناميده است تا نادانان را گول بزند ؛ در حالى كه خداى متعال اميدوارى را شرح داده و فرموده است : إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ « 45 » يعنى اميدوارى لايق افراد نامبرده در آيه است ، چرا كه خداوند ثواب آخرت را پاداش و جزاى اعمال ذكر كرده و فرموده است : جَزاءً بِما كانُوا يَعْمَلُونَ * « 46 » و فرموده است : إِنَّما تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ « 47 » آيا چه عقيده دارى دربارهء كسى كه براى تعمير ظروفى اجير شده و شرط كرده كه در برابر تعمير آنها اجرت دهد و شرط كننده بزرگوارى است كه اگر اجير به وعده وفا كند او نيز به وعده‌اش وفا

--> ( 43 ) اين حديث را طبرانى در الاوسط و ابو نعمى در الحليه ، از حديث واثلة بن اسقع به سندى صحيح چنين روايت كرده است : « ان الله يقول : انا عند ظنّ عبدى بى ، ان خيرا فخير و ان شرا فشرّ » . ( 44 ) اين حديث را ابن ماجه در سنن ، به شمارهء 4260 روايت كرده چنان كه پيش از اين گذشت . ( 45 ) بقره / 218 : كسانى كه ايمان آورده‌اند ، و كسانى كه مهاجرت نموده‌اند ، در راه خدا جهاد كرده‌اند ، آنها اميد به رحمت پروردگار دارند ، و خداوند آمرزنده و مهربان است . ( شمارهء آيه 219 : بقره اشتباه است . - م . ) ( 46 ) واقعه / 24 : اينها پاداشى است در برابر اعمالى كه انجام مىدادند . ( 47 ) آل عمران / 183 : و شما پاداش خود را بطور كامل در روز قيامت خواهيد گرفت .