الفيض الكاشاني

364

راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )

از بين برود و تواضع در دلهايشان جايگزين شود ، ديگر مردم نيز به سجده مأمور شدند ، چرا كه ركوع و سجود و بر پا ايستادن عملى است كه تواضع آن را ايجاب مىكند . همچنين كسى كه خود را شناخته بايد دقت كند و كارهايى را كه تكبّر اقتضا مىكند مخالف و نقيض آن را انجام دهد تا تواضع خوى او شود ، زيرا دلها فقط با علم و عمل داراى اخلاق ستوده مىشوند ، به اين دليل كه ارتباط ميان دل و اندامها پنهان است و نيز راز ارتباطى كه ميان جهان طبيعت و عالم ارواح وجود دارد آشكار نيست و قلب از عالم ملكوت و ارواح است . مرحلهء دوم در مورد عارض شدن تكبّر به وسيلهء عوامل هفتگانهء ياد شده است و ما در كتاب نكوهش مقام گفتيم كه كمال حقيقى همان علم و عمل است كه بر عالم دشوار است كه تكبّر نورزد ولى ما راه درمان را در تمام عوامل هفتگانه از طريق علم و عمل نقل خواهيم كرد . عامل اول : تبار است پس بر هر كسى كه از سوى نسب و تبار تكبّر عارض شود لازم است قلب خود را با شناخت دو مطلب درمان كند : 1 - بداند كه اين عمل نادانى است از اين نظر كه تكبّر ورزيدن به كمال ديگران است از اين رو گفته‌اند : لئن فخرت بآباء ذوى شرف * لقد صدقت و لكن بئس ما ولدوا « 148 » بنابراين كسى كه به تبار تكبّر مىورزد اگر خود صفات پستى داشته باشد ، پستى خود را از كجا مىتواند با كمال ديگران جبران كند . بلكه اگر شخصى كه به او منتسب است زنده باشد او را مىسزد كه بگويد : فضيلت از آن من است ، تو كيستى ؟ تو كرمى ( اسپرم ) هستى كه از بول ( منى ) من آفريده شده‌اى ، آيا بر اين اعتقادى كه كرم آفريده

--> ( 148 ) اگر به پدران بزرگوار خود مىبالى راست مىگويى كه آنها شرافتمند بوده‌اند ولى بد فرزندانى زاده‌اند .