الفيض الكاشاني
365
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
شده از بول آدمى برتر از كرمى است كه از بول اسب آفريده شده ؟ بعيد است كه چنين باشد ، بلكه هر دو برابرند و شرافت از انسان است نه از كرم . 2 - تبار واقعى خود و پدر و جدّش را بشناسد ، زيرا پدر نزديك او نطفهء كثيف و جدّ دور او خاك پست است و خداى متعال تبار آدمى را به او معرفى كرده و فرموده است : الَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَهُ وَ بَدَأَ خَلْقَ الْإِنْسانِ مِنْ طِينٍ ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ ماءٍ مَهِينٍ ؛ « 149 » پس كسى كه اصلش از خاك پستى است ، خاكى كه بر روى آن گام مىنهند سپس خدا گل وجود او را سرشت تا گل تيرهء گنديدهاى شد چگونه تكبّر مىورزد ، در حالى كه تبارش به پستترين اشياء مىرسد ، زيرا گفته مىشود : اى پستتر از خاك و اى متعفنتر از گل و لاى و اى كثيفتر از مضغه ؛ پس اگر انسان به پدر خود نزديكتر از خاك است مىگوييم : به پدر نزديك ببال نه به دور ، پس نطفه و مضغه به او از پدر نزديكتر است ، در نتيجه بايد نفس خود را به آن دو تحقير كند ، و بر فرض كه انتساب و نزديكى به پدر موجب بلندى مقام است ، خاك پدر والاتر ( اصل انسان ) است و خاك چه رفعتى دارد ؟ و هر گاه خاك رفعتى نداشته باشد پس براى فرزندش از كجا رفعت آمده است ؟ در اين صورت اصل بشر از خاك و فصل آن از نطفه است ، از اين رو نه اصلى دارد و نه فصلى و نهايت پستى تبار همين است در حالى كه اصل ( خاك ) زير گامها پايمال مىشود و از فصل ( نطفه ) بدنها شسته مىشود [ غسل جنابت ] . اين تبار واقعى انسان است و هر كس تبار خود را بشناسد به آن تكبّر نمىكند و داستان او پس از اين شناخت و بر طرف شدن پرده از روى اصل حقيقتش همانند مردى است كه خود را از بنى هاشم مىشمارد و اين مطلب را پدر و مادرش به او خبر دادهاند ، از اين رو همچنان باد شرافت و افتخار در وى موجود است تا ناگهان افراد عادلى كه در گفتهشان ترديدى
--> ( 149 ) سجده / 7 - 8 : او همان كسى است كه هر چه را آفريد نيكوتر آفريد ، و آغاز آفرينش انسان را از گل قرار داد . ( 7 ) سپس نسل او را از عصارهاى از آب ناچيز و بىقدر خلق كرد . ( 8 )