الفيض الكاشاني
23
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
حكايت عمل شما حكايت ظرف است كه هرگاه بالاى آن خوب باشد پايين آن نيز خوب است و هرگاه بالاى آن پليد باشد پايين آن نيز پليد است . » « 19 » مثال ديگرى در مورد آنچه از دنيا مانده نسبت به آنچه گذشته است : از پيامبر ( ص ) روايت است : « حكايت اين دنيا حكايت جامهاى است كه از اول تا آخرش پاره شده و فقط به نخى در آخرش آويخته باشد ؛ در نتيجه احتمال قطع شدن آن نخ بسيار است . » « 20 » مثال ديگرى براى اين كه بعضى از دلبستگيهاى دنيا به دلبستگى ديگرى مىانجامد تا آدمى را هلاك كند . عيسى ( ع ) فرمود : « حكايت طالب دنيا حكايت كسى است كه از آب دريا مىنوشد ؛ هر چه بيشتر بنوشد بر عطش او افزوده شود تا او را بكشد . » مثال ديگرى براى مخالف بودن آخر دنيا با اول آن ؛ درخشندگى و زيبايى اوايل آن و زشتى فرجامش : بدان كه خواستههاى دنيا در دل مانند غذا در معده ، گواراست و به زودى بنده در هنگام مرگ تمايلات دنيوى را در قلبش ناخوشايند و بد بو و زشت مىيابد ؛ همچنان كه غذاهاى لذيذ پس از رسيدن به معده و هضم شدن بوى بدى دارد ، هر ميلى كه بر دل گواراتر و لذيذتر و قوىتر باشد بوى آن بيشتر و اذّيت شدن از آن در هنگام مرگ بيشتر است ، بلكه نظير آن در دنيا مشاهده مىشود زيرا كسى كه خانهاش به غارت رفته و خاندان و فرزندان و مالش گرفته شده مصيبت و درد و ناراحتىاش نسبت به هر چه از دست داده متناسب و به اندازهاى است كه از آنها لذّت مىبرده و به آنها علاقه نشان مىداده و حرص مىورزيده است . پس هر چه بودنش گواراتر با لذّت بيشتر همراه است
--> ( 19 ) اين حديث را احمد در مسند ، ج 4 ، ص 94 ، از حديث معاويه روايت كرده و نظير آن را ابن شعبه در التحف ، ص 506 - 507 ، نقل كرده است . ( 20 ) اين حديث را ابن حبان در الثواب و ابو نعيم در الحليه و بيهقى از شعب از حديث انس به سندى ضعيف روايت كرده چنان كه در المغنى آمده است .