الفيض الكاشاني
174
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
طور كامل مكشوف است ، چرا كه معلومات براى خداوند سبحان در كاملترين انواع كشف و ظهور و چنان كه هست مكشوف است ، هرگاه دانش بنده روشنتر ، محكمتر ، صادقتر ، و با معلوم و جزئيات صفات آن بهتر هماهنگ باشد ، او به خداى متعال نزديكتر است . 3 - از آن جا كه علم الهى براى هميشه جاويد است و زوال و دگرگونى در آن راه ندارد چرا كه علم خداى متعال جاودانه است و زوال و دگرگونى آن قابل تصور نيست ، هرگاه علم بنده شامل معلوماتى شود كه تحوّل و تغيير نپذيرند او به خداى متعال نزديكتر مىشود . معلومات دو قسم است : زوال پذير و هميشگى . معلومات تغيير پذير مانند علم به اين كه زيد در خانه است ولى ممكن است از خانه بيرون رود و انسان همچنان معتقد باشد كه او در خانه است و علمش تبديل به جهل شود و نقص شود نه كمال . بنابراين به هر چه اعتقاد مطابق با واقع داشته باشى و احتمال دگرگونى در مورد آنچه معقتدى تصوّر شود كمال تو تبديل به نقص و علم تو تبديل به جهل مىشود و تمام آنچه در عالم تغيير پذير است مشمول همين مثال است مانند علم آدمى به بلندى يك كوه و مساحت زمينى و به تعداد شهرها و فاصلهء فرسنگهاى ميان آنها و ديگر چيزهايى كه در راهها و مملكتها نقل مىشود و همچنين علم به لغاتى كه اصطلاحند و با دگرگونى عصرها و امّتها و عادتها دگرگون مىشوند و اينها علومى است كه معلومات آنها مانند جيوه كه از حالتى به حالتى ديگر تغيير مىكند ، كمال آنى دارند و با دگرگون شدن كمالى نمىماند . قسم دوّم معلومات هميشگى است ؛ مانند جواز امور جايز و وجوب واجبات و محال بودن محالات كه اين معلومات هميشگى است ، زيرا واجب هرگز تبديل به جايز و جايز تبديل به محال نمىشود و محال به واجب مبدل نمىگردد و تمام اين اقسام در شناخت خداى متعال و آنچه براى او لازم است و صفاتى كه بر خداوند محال و افعالى كه بر او رواست ، داخل مىباشد . بنابراين علم به خدا و صفات و افعال و حكمتش در