بينش معناى وسوسه ، الهام ، فرشته ، شيطان ، توفيق ، سلب توفيق روشن شد و پس از اين ( مطالب ) هركه مىخواهد در ذات شيطان بينديشد كه آيا جسمى لطيف يا جسم نيست و در صورتى كه جسم است چگونه جسم وارد بدن انسان مىشود ؟ ما اكنون در علم مربوط به قلب نيازى به دانستن آن نداريم ، بلكه كسى كه در اين موضوع بحث كند همانند كسى است كه مارى در لباسش وارد شود و در حالى كه دفع ضرر مار بر او لازم است سرگرم بحث از رنگ و شكل و طول و عرض مار شود و اين عين نادانى است . بنابراين از برخورد انديشه‌هايى كه انسان را به بدى وادار مىكند آگاه شدى و اين دلالت دارد كه اين تصادم و برخورد بدون ترديد علتّى دارد و معلوم شد آن محرّكى كه به بدى تحريك مىكند و بايد از او پرهيز كرد دشمن است و اينك كه دشمن را شناختى سزاوار است كه به پيكار با او بپردازى . خداى متعال در بسيارى از آيات قرآن دشمنى او ( شيطان ) را بيان فرموده تا پس از ايمان به وجود اين دشمن از او پرهيز كنى ؛ لذا فرموده است : إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا إِنَّما يَدْعُوا حِزْبَهُ لِيَكُونُوا مِنْ أَصْحابِ السَّعِيرِ . « 128 » و نيز فرمود : أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَيْكُمْ يا بَنِي آدَمَ أَنْ لا تَعْبُدُوا الشَّيْطانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ . « 129 » پس بر بنده لازم است كه دشمن را از خود دور كند نه آن كه از اصل و تبار و محل سكونت آن بپرسد ، آرى سزاوار است كه از اسلحهء دشمن بپرسد تا بتواند آن را از خود دفع كند . اسلحهء شيطان خواهشهاى نفسانى و شهوتهاست و براى عمل كنندگان همين بس است . امّا شناخت ذات شيطان و حقيقت فرشتگان محلّ تاخت و تاز عارفانى است كه با شتاب وارد علم مكاشفه شده‌اند و در علم معامله نيازى به شناخت آن

--> ( 128 ) فاطر / 6 : مسلما شيطان دشمن شماست او را دشمن خود بدانيد ، او فقط حزبش را دعوت مىكند كه اهل آتش سوزان ( جهنّم ) باشند ! ( 129 ) يس / 60 : آيا با شما عهد نكردم اى فرزندان آدم ! كه شيطان را پرستش نكنيد كه او براى شما دشمن آشكارى است ؟