وَ مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ . « 86 » گفته شده : « خدا برايش راه بيرون شدن از اشكالات و اشتباهات را قرار مىدهد » و نيز فرمود : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقاناً . « 87 » گفته شده منظور اين است كه خدا نورى را به او عطا مىكند كه با آن ميان حق و باطل فرق بگذارد و با آن وى را از اشتباهات بيرون بياورد . از اين رو پيامبر ( ص ) در دعاى خود از خدا درخواست نور مىكرد ، و عرضه مىداشت : « بار خدايا به من نورى بده و بر نورم بيفزاى و در دلم و گوشم نورى قرا بده تا اين كه عرض كرد : در مو و پوست و گوشت و خونم نورى قرار ده » « 88 » و از آن حضرت دربارهء گفتار خداوند : أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ فَهُوَ عَلى نُورٍ مِنْ رَبِّهِ . « 89 » سؤال شد كه منظور از اين شرح ( صدر ) چيست ؟ حضرت فرمود : « منظور توسعه است هر گاه نور در دل وارد شود سينه وسعت يابد و حوصله زياد شود » . پيامبر در حقّ ابن عبّاس فرمود : « بار خدايا ابن عبّاس را در دين دانايى بده و تأويل را به او بياموز . » « 90 » على ( ع ) فرمود : « چيزى كه پيامبر در نهان برايمان حديث كرده باشد جز اين حديث نيست كه خداوند سبحان درك كتابش ( قرآن ) را به بنده‌اى بدهد . » « 91 » و اين عمل آموختنى نيست ، و در تفسير گفتهء خداى متعال : يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشاءُ . « 92 » گفته شده كه منظور فهم قرآن است ، و خداى متعال

--> ( 86 ) طلاق / 2 : و هركس تقواى الهى پيشه كند خداوند راه نجاتى براى او فراهم مىكند . ( 87 ) انفال / 29 : اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد اگر از ( مخالفت فرمان ) خدا بپرهيزيد براى شما يك وسيله‌اى براى جدايى حق از باطل قرار مىدهد . ( 88 ) احمد بن حنبل اين روايت را در مسند خود ، ج 1 ، ص 373 در يك حديث طولانى نقل كرده است . ( 89 ) زمر / 22 : آيا كسى كه خدا سينه‌اش را براى اسلام گشاده كرده و بر فراز مركبى از نور الهى قرار گرفته است . درّ المنثور ، ج 5 ، ص 325 در قبل همين آيه با اندك تغييرى كه از ابن مردويه از عبد الله بن مسعود روايت شده رجوع كنيد . ( 90 ) اين حديث را احمد در مسند خود ، ج 1 ، ص 314 ، روايت كرده است . ( 91 ) در جلد دوم ( همين كتاب ) ، ص 239 گذشت . ( 92 ) بقره / 269 : دانش را به هركس بخواهيد مىدهد .