برده است . و آن كه مورد رحمت حق واقع شده در بالاى درجهء خود درجات بالاترى مىبيند و نگاهش به آن درجات مانند نگاه ثروتمندى است كه ده درهم سرمايه دارد به ثروتمندى نگاه مىكند كه از خاور تا باختر زمين را مالك است و بر هريك از آنها ثروتمند اطلاق مىشود ، امّا ميان آن دو بسيار تفاوت است و چه بسيار زيان و بى بهرگى است بر كسى كه بهره‌اش از آن اندك است . خداى متعال فرمود : وَ لَلْآخِرَةُ أَكْبَرُ دَرَجاتٍ وَ أَكْبَرُ تَفْضِيلًا . « 83 » شرح شواهد دين ( 1 ) بر درست بودن راه كسانى كه از طريق مجاهده ( با نفس ) معرفت به دست مىآورند و از طريق دانش آموختن و راهى كه معمول و رايج است به كسب معرفت نمىپردازند . هر انسانى كه از راه الهام و بطور ناخودآگاه چيزى بر او كشف شود ، اگر چه اندك باشد درست بودن اين راه را مىشناسد و هركس در نفس خود چنين آگاهى نيابد لازم است كه به آن ايمان بياورد ، زيرا درجهء شناخت در انسان غريزه است و از دين و داستانها و تجربه‌ها شواهدى بر قيمت آن وجود دارد . « 84 » شاهد بر اين مطلب گفتار خداوند است : وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا . « 85 » بنابراين هر دانشى كه با مواظبت بر عبادت ، بدون آموختن در دل آشكار شود طريق كشف و الهام است . پيامبر ( ص ) فرمود : « هركه به آنچه مىداند عمل كند خدا علم آنچه را نمىداند به او مىدهد و در عمل كردن به آنچه مىداند موفقّش مىدارد تا سزاوار بهشت شود و هركس به آنچه مىداند عمل نكند در آنچه مىداند سرگشته شود و در آنچه عمل مىكند توفيق به دست نياورد تا سزاوار دوزخ گردد » « 86 » ، خداى متعال فرمود :

--> ( 83 ) اسراء / 21 : درجات آخرت و برتريهايش از اين هم بيشتر است . ( 84 ) عنكبوت / 69 : و آنها كه در راه ما ( با خلوص نيّت ) جهاد كنند قطعا هدايتشان خواهيم كرد . ( 85 ) عنكبوت / 69 : و آنها كه در راه ما ( با خلوص نيّت ) جهاد كنند قطعا هدايتشان خواهيم كرد . ( 86 ) اين روايت به صورت زير قبلا گذشت من عمل بما علم ورثه اللّه علم مالم يعلم ، ولى بر بقيه اين روايت ( كه مؤلف ذكر كرده است ) دست نيافتم .