بخشش است كه انتخاب صديقان مىشود . سوّم اين كه چيزى كه استحقاق ندارد بطلبد « 97 » و اين ستم است كه افراد پست آن را برمىگزينند و اينك به نقل فضيلت عفو و احسان مىپردازيم . فضيلت عفو ( 1 ) بدان عفو آن است كه استحقاق حقّى را داشته باشى و از آن بگذرى ؛ از قبيل قصاص يا غرامت و آن غير از حلم و فرو خوردن خشم است . از اين رو آن را جداگانه مطرح ساختيم . خداى متعال مىفرمايد : خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ ، تا آخر آيه « 98 » و فرمود : وَ أَنْ تَعْفُوا أَقْرَبُ لِلتَّقْوى . « 99 » پيامبر ( ص ) فرمود : « تواضع بنده را جز بلندى درجه نمىافزايد . پس تواضع كنيد تا خداوند به شما رفعت درجه دهد ، و عفو بر عزّت بنده مىافزايد ؛ پس عفو كنيد تا خدا شما را عزيز دارد ، و صدقه مال را زياد مىكند ؛ پس صدقه دهيد تا خدا شما را بىنياز سازد . » « 100 » عايشه گفت : « هرگز نديدم كه رسول خدا از ستمى كه بر او رفته انتقام بگيرد تا آنگاه كه يكى از محرّمات الهى هتك نمىشد . امّا هرگاه چيزى از محرّمات الهى هتك مىشد پيامبر ( ص ) بيش از همه خشمگين مىشد و ميان دو چيز مخيّر نشد ، جز اين كه آسانترين آنها را در صورتى كه گناه نبود برمىگزيد . » « 101 »

--> ( 97 ) در احياء العلوم به اين صورت است ( ان يظلمه بما لا يستحقّه ، بناحق به او ستم كند ) . ( 98 ) اعراف / 198 : با آنها مدارا كن و عذرشان را بپذير و به نيكيها دعوت كن . آدرس سوره به اشتباه آل عمران داده شده است - م . ( 99 ) بقره / 238 : و اگر شما گذشت كنيد ( و تمام مهر را به آنها بپردازيد ) به تقوا نزديكتر است . ( 100 ) اين حديث را ابن ابى الدنيا در الصمت از محمد بن عميزه عبدى به سندى ضعيف روايت كرده است چنان كه در الجامع الصغير آمده است و احمد در مسند عبد الرحمن بن عوف نظير آن را نقل كرده است ، به مسند ، ج 1 ، ص 193 رجوع كنيد . ( 101 ) اين حديث را مسلم با كمى اختلاف لفظى در ( صحيح ) ، ج 7 ، ص 80 روايت كرده و پيش از اين نقل شد .