نفرين كردن بر انسان حتّى بر شخص ستمگر ، به لعن نزديك است ؛ مثلا گفته شود : تنش سالم مباد ، خدا او را تندرست قرار ندهد ، و نفرينهايى از اين قبيل تماما نكوهيده است . در حديث است : « ستم رسيده بر ظالم نفرين مىكند تا ظلمش را جبران كند آنگاه براى ستمگر در برابر ستم رسيده روز قيامت فضيلت خواهد بود . « 109 » آفت نهم غنا و شعر است ( 1 ) ما در كتاب سماع غناى حرام و حلال را بيان كرديم و ديگر تكرار نمىكنيم . مىگويم : خلاصهء گفتار ابو حامد در كتاب سماع كه در آخر آن كتاب ايراد شده اين است كه حكم سماع از چهار صورت بيرون نيست : حرام محض ، مباح ، مستحّب ، مكروه . سماع حرام شامل بيشتر مردم يعنى جوانان و دنيا پرستان مىشود چرا كه سماع ، صفات نكوهيده‌اى را كه بر دلهاى اينان غالب است تحريك مىكند . سماع مكروه شامل كسانى است كه از حالت عادى و انسانى خارج نمىشوند ولى به عنوان لهو آن را عادت خود قرار مىدهند . سماع مباح براى كسى است كه از آن هيچ لذّتى جز آواى خوش نمىبرد . سماع مستحّب براى كسى است كه محبّت خدا بر دل او مسلّط است و صفات پسنديده او را تحريك مىكند . اين بود سخن ابو حامد . در كافى از امام صادق ( ع ) دربارهء اين آيهء شريفه روايت شده كه منظور از قول زور ، غناست « 110 » فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثانِ وَ اجْتَنِبُوا قَوْلَ الزُّورِ .

--> ( 109 ) در كافى ، ج 2 ، ص 334 نظير اين حديث آمده است . ( 110 ) كافى ، ج 6 ، ص 431 ؛ حج ، 30 : از پليديها يعنى از بتها اجتناب كنيد و از سخن باطل و بىاساس بپرهيزيد .