هستند كه از نعمتها تغذيه مىكنند و غذاهاى رنگارنگ مىخورند و لباسهاى رنگين مىپوشند و بىپروا سخن مىگويند . » « 68 » و نيز پيامبر ( ص ) سه بار فرمود : « آگاه باشيد كسانى كه در گفتار و كردار غلوّ و زياده‌روى مىكنند در هلاكتند . » « 69 » هر نوع سخن موزونى كه از روى تكلّف ادا شود و نيز فصيح نمايى كه از حدّ عادت خارج است و در مكالمات روزمرّه به تكلّف سخن مسجّع گفتن از آفات زبان است ، زيرا پيامبر خدا ( ص ) دربارهء جنين حكم كرد ( ديه معيّن فرمود ) و يكى از قبيلهء جنايتكار گفت : چگونه براى كسى كه نمىآشامد و نمىخورد و فرياد نمىزند و آشكار نشده ( او را نديده‌ايم ) ديه بدهيم و چنين جنينى خونش هدر است . پيامبر خدا ( ص ) فرمود : « آيا مانند كاهنان و پيشگويان سخنان موزون مىگويى ؟ ) » « 70 » پيامبر خدا ( ص ) چنين سخن گفتن را زشت دانست چرا كه اثر تكلّف و تصنّع در آن آشكار بود . بنابراين شايسته است در هر موردى به مقصود اكتفا شود . و مقصود از سخن گفتن فهماندن غرض به ديگرى است و بيش از آن ساختگى و نكوهيده است ولى اگر سخنان خطابه و موعظه را نيكو ادا كند و از افراط و گفتن كلمات نامأنوس بپرهيزد جزء تكلّف نكوهيده نيست چرا كه مقصود از خطابه و موعظه تكان دادن دلها و تشويق و قبض و بسط آنهاست ، و شيوايى سخن در اين مورد مؤثّر و شايسته است . امّا در مكالمات عادى به منظور بر آوردن نيازها تظاهر به فصاحت و موزون سخن گفتن ضرورتى ندارد و سرگرم شدن به آن تكلّفى نكوهيده است و انگيزهء آن ريا كارى ، اظهار فصاحت و ممتاز شدن ( از ديگران ) به علم است و تمامش نكوهيده و از نظر شرع ناپسند و ممنوع است .

--> ( 68 ) چند صفحه پيش اين حديث گذشت . ( 69 ) اين حديث را مسلم در ( سنن ) ، ج 8 ، ص 58 ، روايت كرده و نووى گويد منظور از فقيه نماها كسانى هستند كه در گفتار و كردارشان از حدود تجاوز كرده و غلوّ نمايند و به ژرفنگرى بپردازند . ( 70 ) اين حديث را مسلم در ( سنن ) ، ج 4 ، ص 110 روايت كرده است .