كه در آن خشنودى خدا باشد و براى خدا و انتشار نعمتهاى خدا در ميان بندگانش انجام شود ، مگر نمىبينى كه خداى سبحان ميان خود و پيامبرانش چيزى كه به وسيلهء آن اسرار علوم پنهان و وحى خود را آشكار سازد جز سخن گفتن قرار نداد همچنين ميان پيامبران و امتّها ! بنابراين ثابت شد كه بهترين وسيله و ظريفترين عبادت سخن گفتن است و همچنين از آفت زبان گناهى سنگين‌تر و از نظر كيفر در نزد خدا سريعتر و از نظر نكوهش دشوارتر و از لحاظ منفور شدن در نزد مردم مؤثرتر وجود ندارد . زبان ترجمان باطن ، و خبرنگار دل است ، و به وسيلهء آن آنچه در درون آدمى است آشكار مىشود و بر اساس زبان در روز قيامت به اعمال مردم رسيدگى مىشود . سخنى كه براى غير خدا باشد شرابى است كه عقلها را مدهوش مىكند ، و هيچ مجرمى سزاوار نيست در زندان بسيار بماند ، جز زبان ، يكى از حكيمان گويد : زبانت را از سخن زشت حفظ كن و اگر بتوانى در گفتن سخن خوب سكوت نكن . امّا وقار و آرامش براى صاحبانش صورتى زيبا و و الا از سوى خداى سبحان است و آنان امين رازهاى خدا در روى زمين هستند . » « 27 » فصل : سخنان بزرگان ( 1 ) ابو حامد گويد : امّا آثار و گفتار بزرگان - طاووس گويد : زبانم درنده‌اى است ، اگر رهايش سازم مرا مىخورد . وهب بن منّبه گويد : در حكمت آل داود است : بر خردمند لازم است كه آگاه به زمان خود باشد و زبانش را حفظ كند و به كار خود روى بياورد . » « 28 » حسن گويد : كسى كه زبانش را حفظ نكند دينش محفوظ نماند . اوزاعى گويد : عمر بن عبد العزيز به ما نوشت : امّا بعد كسى كه بسيار به ياد مرگ باشد از دنيا به كم خشنود مىشود ، و هر كس سخن خود را جزء اعمالش

--> ( 27 ) مصباح الشريعه ، باب چهل و ششم در سخن گفتن . ( 28 ) به التّرغيب و الترهيب منذرى ، ج 3 ، ص 531 ، رجوع كنيد .