الفيض الكاشاني

173

راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )

پدر او را از آتش دنيا حفظ مىكند ، لازم است از آتش آخرت نيز او را حفظ كند . حفظ او از آتش آخرت به اين است كه تربيت و تهذيبش كند و اخلاق خوب را به او بياموزد و نگذارد با همنشينهاى بد بياميزد ؛ او را به خوش گذرانى عادت ندهد و زينت و عوامل آسايش را در نظر او دوست داشتنى قرار ندهد تا چون بزرگ شود عمر خود را براى هميشه در به دست آوردن آنها هدر دهد ؛ بلكه لازم است از همان آغاز ( كودكى ) مواظب تربيت او باشد ؛ براى نگهدارى و شير دادن او زنى درستكار و ديندار و حلال خوار را به كار بگيرد ، زيرا شيرى كه از غذاى حرام فراهم آيد بركتى ندارد و اگر كودك با آن شير رشد كند خميرهء وجودش به پليدى سرشته شود و فطرت او تمايل به كارهاى زشت پيدا كند . هرگاه گمان تشخيص ( خوب از بد ) در او پديد آيد لازم است خوب از او مراقبت كند . آغاز حالت تشخيص وقتى است كه شرم ظاهر مىشود . پس اگر اظهار شرم و حيا كرد و بعضى كارها را ترك نمود براى اين است كه نور عقل بر او تابيده است ، تا آنجا كه بعضى كارها را زشت و مخالف بعضى مىبيند ، پس از بعضى چيزها شرم دارد و از بعضى ندارد . اين هديه‌اى از سوى خدا به اوست و مژده‌اى است كه بر معتدل بودن اخلاق و صفاى قلب او دلالت مىكند ، و نويد مىدهد كه در زمان بلوغ از عقل كامل برخوردار خواهد بود . بنابراين كودك شرمگين نبايد به حال خود واگذار شود ، بلكه در تربيت او به همان شرم و تشخيص ( خوب و بد ) بايد كمك كرد . نخستين صفتى كه كودك بر آن غالب مىآيد حرص غذا خوردن است و شايسته است در آن مورد تربيت شود مانند اين كه غذا را با دست راست بردارد ، بسم الله بگويد ، از جلو خود غذا بخورد ، پيش از ديگران شروع به غذا خوردن نكند ، و به غذا و كسى كه غذا مىخورد چشم ندوزد ، در خوردن عجله نكند ، غذا را خوب بجود ، لقمه‌ها را پى در پى برندارد و دست و لباسش را به غذا آغشته نكند ، گاه‌بگاه خود را به نان بىخورش عادت دهد تا حالتى در او پديد نيايد كه بدون خورش غذا نخورد ، و پر خورى بر او زشت آيد و شخص پرخور را به چهار پايان تشبيه كند . والدين بايد