منحرف شدن از صراط مستقيم كه همان حدّ وسط است در امان است . پس قلبش وابسته به همان طرفى است كه بدان مايل شده است . از اين رو نوعى عذاب و عبور از آتش براى همه وجود دارد ، اگر چه ( عبورش ) همانند برق باشد . خداى متعال فرمود : وَ إِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها كانَ عَلى رَبِّكَ حَتْماً مَقْضِيًّا ، ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا . « 67 » منظور كسانى است كه نزديكى آنها به صراط مستقيم بيش از دورى آنها از صراط است ؛ و به سبب دشوارى پايدار ماندن است كه بر هر بنده‌اى واجب است در هر روز 17 بار خدا را بخواند و بگويد : اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ ، زيرا خواندن سورهء حمد در هر ركعت ( نماز ) واجب است . يكى از صحابه رسول خدا ( ص ) را در خواب ديد « 68 » و عرض كرد : فرموده بودى : « سورهء هود مرا پير كرد » چرا اين سخن را فرمودى ؟ آن حضرت فرمود : به خاطر اين سخن حقّ متعال : فَاسْتَقِمْ كَما أُمِرْتَ . « 69 » بنابراين پايدارى بر صراط مستقيم سخت دشوار است . ولى سزاوار است كه انسان اگر نمىتواند به استقامت حقيقى برسد در نزديك شدن به پايدارى و راستى بكوشد . پس هركس مىخواهد نجات يابد برايش جز با عمل صالح راه نجاتى نيست . و اعمال صالح نشأت نمىگيرد جز از اخلاق نيكو . پس لازم است هر بنده‌اى صفات و اخلاق خود را بررسى كند و بر شمارد و به ترتيب به درمان تك تك آنها بپردازد . راهى كه به وسيلهء آن آدمى عيبهاى نفس خود را مىشناسد . ( 1 ) بايد دانست كه هرگاه خداوند سعادت بنده‌اى را بخواهد او را به عيبهاى نفسش بينا مىسازد . پس انسانى كه بينش او كامل شود عيبهايش بر او پنهان نمىماند و چون عيبها را شناخت مىتواند درمان كند . ولى بيشتر مردم از عيبهاى

--> ( 67 ) مريم / 71 - 72 : و همهء شما ( بدون استثنا ) وارد جهنم مىشويد ، اين امرى است حتمى و فرمانى است قطعى از پروردگارتان ! ( 68 ) به تفسير كشاف ، ج 2 ، 237 ذيل آيه رجوع كنيد . ( 69 ) هود / 113 : بنابراين همان گونه كه فرمان يافته‌اى استقامت كن .