سزاوارتر است زيرا دل اصل است ، پيامبر خدا ( ص ) فرمود : « تقوا در اين جاست » « 182 » و به دل اشاره فرمود . خداى متعال فرمود : لَنْ يَنالَ اللَّهَ لُحُومُها وَ لا دِماؤُها وَ لكِنْ يَنالُهُ التَّقْوى مِنْكُمْ . « 183 » و تقوا در دل است . پيامبر ( ص ) فرمود : « گناه بسيار بر دل چيره مىشود » « 184 » و نيز فرمود : « خوبى چيزى است كه دل به آن مطمئن شود اگر چه به تو فتوا دهند . » « 185 » تا آنجا كه مىگوييم : هرگاه فتوا دهنده به وجوب چيزى فتوا دهد و خطا كند در مقابل كارش مأجور است ، بلكه هركس گمان كند كه با وضوست بايد نماز بخواند پس اگر نماز خواند آنگاه يادش آمد كه خوانده است در مقابل آن نماز ثواب مىبرد . پس اگر ترك نماز كرد سپس يادش آمد كه نخوانده است كيفر مىشود . هركس در بسترش زنى يافت و گمان كرد همسرش است در نزديكى كردن با آن گنهكار نيست ، اگر چه معلوم شود كه زن بيگانه‌اى بوده است و اگر گمان كند زن بيگانه‌اى است و با او نزديكى كند و معلوم شود همسرش بوده معصيت كرده است . تمام اين احكام به دل نظر دارد نه به اعضاى بدن . شرح اين مطلب كه آيا وسوسهء شيطان در هنگام ذكر خدا بكلّى قطع مىشود يا نه ؟ ( 1 ) بايد دانست دانشمندانى كه مراقب دلهايند و به صفات و شگفتيهاى دل مىنگرند در اين مسأله اختلاف دارند و پنج گروه شده‌اند . گروهى گويند :

--> ( 182 ) اين حديث را مسلم از حديث ابو هريره در حديثى استخراج و نقل كرده است چنان كه در المغنى است . ( 183 ) حجّ / 37 : هرگز گوشتها و نه خونهاى آنها به خدا نمىرسد آنچه به او مىرسد تقوا و پرهيزكارى شماست . ( 184 ) در جلد اول همين كتاب صفحهء 57 ؛ شرح آن گذشت . ( 185 ) اين حديث را طبرانى از حديث ابى ثعلبه روايت كرده ، و نظير آن را احمد در حديثى از وابصه نقل كرده چنان كه در المغنى است .