و نيز از سخن گفتن باز ايستد ، بلكه كلمات اذان‌گو را بازگو كند و سپس به خطبه گوش فرا دهد . على ( ع ) فرموده است : « در چهار ساعت نماز مكروه است : پس از طلوع فجر ، پس از عصر ، در نيمروز و در حالى كه امام مشغول خطبه است . » پيامبر ( ص ) فرموده است : « هر كس در آن حال كه امام مشغول ايراد خطبه است به رفيقش بگويد : گوش بده يا خاموش باش ، بيهوده‌گويى كرده « 68 » و كسى كه در حال خطبه خواندن امام بيهوده‌گويى كند نماز جمعه‌اى برايش نيست . » « 69 » اين امر دليلى است بر اين كه خاموش كردن ديگران نبايد به زبان صورت گيرد بلكه بايد با اشاره يا پرتاب سنگريزه باشد . كسى كه نمىتواند خطبه را از دور بشنود بايد همچنان خاموش باشد ، زيرا سخن گفتن تسلسل پيدا مىكند ، و همهمهء آن به شنوندگان خواهد رسيد ؛ و هر گاه در حال ايراد خطبه گزاردن نماز كراهت داشته باشد پيداست كه سخن گفتن مكروهتر خواهد بود . مىگويم : در الفقيه آمده كه امير مؤمنان ( ع ) فرموده است : « در حالى كه امام مشغول ايراد خطبه است سخن گفتن و رو از قبله گردانيدن جايز نيست جز آنچه در نماز اجازه داده‌اند . اين كه نماز جمعه دو ركعت قرار داده شده به خاطر دو خطبه آن است كه به جاى دو ركعت آخر نماز مىباشد ؛ بنابر اين خطبه‌ها در حكم نمازند تا آنگاه كه امام از منبر فرود آيد . » « 70 » در خبر صحيح از امام صادق ( ع ) روايت شده كه فرموده است : « اشكالى ندارد كه در روز جمعه به هنگامى كه امام از خطبه فارغ شده و هنوز نماز اقامه نگرديده است ، انسان سخن بگويد . » « 71 » 9 - نمازگزار بايد همهء آنچه را در جماعت و غير نماز جمعه رعايت مىكند در نماز جمعه مراعات كند ، ( 1 ) چنان كه غزّالى گفته است ، سپس وى ذكر خاصى را براى فراغ

--> ( 68 ) سنن ترمذى ، ج 2 ، ص 300 . ( 69 ) العروس جعفر بن احمد قمى ؛ مستدرك وسائل ، ج 1 ، ص 409 ؛ الفقيه ص 467 در حديث مناهى . ( 70 ) الفقيه ، ص 112 ، شماره 14 . ( 71 ) الفقيه ، ص 112 ، شماره 15 .