كند ، و از آن جا كه گمان ندارد به او روزى رساند . » « 54 » و نيز : « خداوند عزّ و جلّ به ابراهيم ( ع ) وحى فرمود كه اى ابراهيم من عليم هستم و هر عالمى را دوست مىدارم » « 55 » و نيز : « دانشمند امانتدار خداوند در روى زمين است . » « 56 » و نيز : « دو دسته از امّت من اگر صالح باشند همهء مردم صالح خواهند شد ، و اگر فاسد باشند همهء مردم فاسد خواهند شد ؛ اين دو دسته فرمانروايان و فقيهانند . » « 57 » و نيز : « هر گاه روزى بر من گذرد كه بر دانشى كه مرا به خدا نزديك كند نيفزايم ، در طلوع خورشيد آن روز براى من بركتى نيست . » « 58 » در برترى علم بر عبادت و شهادت فرموده است : « برترى عالم بر عابد مانند برترى من بر پست‌ترين اصحاب من است . » « 59 » بنگر پيامبر خدا ( ص ) چگونه علم را با درجه نبوّت قرين ساخته ، و عملى را كه از علم تهى باشد پست و ناچيز شمرده است ، هر چند عابد از دانش عبادتى كه بر آن مواظبت دارد خالى نيست ؛ چه اگر اين علم را نداشته باشد عمل او عبادت نيست . فرموده است : « برترى عالم بر عابد مانند برترى ماه شب چهارده بر ديگر ستارگان است . » « 60 » و نيز : « در روز رستاخيز سه دسته شفاعت خواهند كرد : پيامبران پس از آنها عالمان و سپس شهيدان » « 61 » . مرتبه‌اى كه تالى نبوّت و برتر از شهادت باشد ، با

--> ( 54 ) خطيب از حديث عبد الله بن جزء آن را روايت كرده است . ( 55 ) الكافى الشّاف ، حافظ عسقلانى ؛ العلم ، ابن عبد البرّ بدون ذكر سند . ( 56 ) الجامع الصّغير ، ابن عبد البرّ از حديث معاذ . ( 57 ) ابن عبد البرّ و ابو نعيم از حديث ابن عبّاس روضة الواعظين فتّال ص 9 ، تحف العقول ابن شعبه حرّانى به طور مرسل ص 50 . ( 58 ) الاوسط طبرانى ، العلم ابن عبد البرّ ، مجمع الزّوائد ج 1 ص 136 و غير آن . ( 59 ) ترمذى در باب فضيلت فقه بر عبادت ، از ابواب علم ، به نقل از ابى امامه . ( 60 ) سنن ، ابو داوود ، ج 2 ص 285 ، امالى ، صدوق ص 31 . ( 61 ) سنن ، ابن ماجه به شماره 4209 ؛ قرب الاسناد ، حميرى ، ص 31 .