مىشود . و شباهتهاى باطنى خفى مىباشد و سببهاى دقيق مىدارد و آدمى را قدرت اطّلاع بر آن نمىباشد . و حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله تعبير از اين نموده « 1 » در كلامى كه فرموده‌اند « 2 » : ارواح مانند لشكرى است كه پشت به پشت هم داده باشد « 3 » . و هرچه از ارواح يكديگر را در آن عالَم شناسند در اين عالَم الفت با هم مىگيرند و هرچه هم را نشناسند با هم مخالفت مىنمايند « 4 » . پس يكديگر را نشناختن نتيجهء مباينت است و الفت نتيجهء مناسبت است كه در حديث تعبير از آن به شناختن شده . و داخل است در اين قسم محبّت جمال هرگاه مقصود در آن قضاى شهوت نباشد از براى آنكه صورت با جمال في نَفسِه لذيذ است . و اگر فرض كنيم كه اصل شهوت نباشد باز لذّت مىباشد ، مثل لذّت برداشتن [ m . b 144 ] از ملاحظهء ميوه‌ها و نَوْرها و شكوفه‌ها و سيبى كه مخلوط به رنگ سرخى باشد و ملاحظهء آب و سبزه . و در اينها غرضى سواى عين آنها نيست . امّا « 5 » محبّت داشتن از براى خدا داخل اين قسم نيست ، بلكه اين محبّت از راه طبع و شهوت نفس است . و تصوّر اين را مىتوان نمود از كسى كه ايمان به خدا نداشته باشد ، امّا اگر غرض مذمومى با آن ضَمّ شده باشد مذموم خواهد بود و الّا محبّت مباح خواهد بود و موصوف به مدح و ذمّى نخواهد شد . و امّا قسم دوم از اقسام صحبت آن است كه ذاتِ آن چيز محبوب نباشد بلكه محبّت از براى آن باشد « 6 » كه وسيلهء محبوبى ديگر شود ، و وسيلهء محبوبْ محبوب

--> ( 1 ) . نموده / a نمودند . ( 2 ) . فرموده‌اند / a فرمودند . ( 3 ) . باشد / s باشند . ( 4 ) . أمالي الصدوق : 209 ضمن ح 16 . عوالي اللئالي 1 : 288 ح 142 . ( 5 ) . امّا / a s و امّا . ( 6 ) . s - باشد .