و امتناع از معصيتى نمىكنند مگر بعد از توقّف و تأمّل . و « 1 » از هرچه موجب رسوايى باشد در قيامت امتناع مىنمايند از براى آنكه خدا را بر خود مطّلع مىيابند و محتاج نمىباشند به انتظار قيامت ؛ زيرا كه آدمى خالى نمىباشد از اينكه يا در طاعت است و يا در معصيت و يا در مباح . و مراقبت در طاعت به اخلاص و اكمال و « 2 » مراعات ادب « 3 » و حراست آن از آفات است . و مراقبت در معصيت به توبه و پشيمانى و كنده شدن و حيا داشتن و مشغول كفّارهء آن شدن است . و مراقبت در مباح به مراعات ادب است به اينكه رو به قبله بنشيند و بر دست راست بخوابد در حالتى « 4 » كه رو به قبله باشد و امثال اينها . و تمامى اينها داخل است در مراقبه . و از جملهء مراقبه در مباح در نعمت و « 5 » مشاهدهء « 6 » منعم نمودن است و شكر نعمت كردن و صبر بر بلا نمودن ؛ زيرا كه هريك از اينها را حدود بسيار است و چاره‌اى نيست از مراعات اينها به مداومت بر مراقبه ، خداى تعالى مىفرمايد : « وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ » « 7 » يعنى هركه از حدود خدا تجاوز نمايد ستم بر خود كرده . باب سيُم : در تفكّر و تدبّر است خداى عزّ وجلّ فرموده : « وَ يَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا » « 8 » يعنى تفكّر مىكنند در آفرينش آسمانها و زمين در حالتى كه مىگويند : خداوندا ! اين را باطل نيافريده‌اى . و فرموده : « أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها » « 9 » يعنى آيا تأمّل در قرآن نمىكنند يا آنكه قفلها بر دلهاى ايشان است ؟

--> ( 1 ) . a - و . ( 2 ) . a - و . ( 3 ) . a - ادب . ( 4 ) . حالتى / a حالى . ( 5 ) . a s - و . ( 6 ) . s + و . ( 7 ) . طلاق : 1 . ( 8 ) . آل عمران : 191 . ( 9 ) . محمّد صلى الله عليه و آله : 24 .