همگى توبه و بازگشت نماييد به خدا . و اين خطاب عامّى است و نور بصيرت نيز به اين رهنماست ؛ از براى آنكه معناى توبه بازگشت نمودن از راهى است « 1 » كه دور سازد از خدا « 2 » و نزديك گرداند به شيطان « 3 » . و اين را تصوّر نمىتوان نمود مگر از كسى كه عاقل باشد . وعقل كامل نمىشود مگر بعد از كمال شهوت و غضب و ساير صفتهاى مذمومه كه وسيله‌هاى شيطانند به گمراه كردن انسان ؛ از براى آنكه كمال عقل بعد از چهل سال « 4 » است و اصل آن در حوالى بلوغ تمام مىشود و ابتداى آن بعد از هفت سال ظاهر مىگردد . و شهوتها لشكر شياطينند و عقلها لشكر ملائكه‌اند ؛ و هرگاه اين دو لشكر با يكديگر جمع شوند البتّه با يكديگر مقاتله مىنمايند از براى آنكه هر دو ضدّ يكديگرند و با هم جمع نمىشوند ، مانند مخالفتى كه در ميان شب و روز و نور و ظلمت است . و هريك كه « 5 » بر مملكت قلب غالب شوند ديگرى را البتّه بيرون مىكنند . و چون كمال شهوتها در ايّام طفوليّت و جوانى بيش از كمال عقل مىباشد ، پس لشكر شيطان سبقت گرفته بر مملكت قلب مستولى و غالبند و دل البتّه با آنها انسى مىدارد و به عادت با مقتضيات شهوتها الفتى مىگيرد و اين مقتضاها بر وى غالب مىشوند و ترك آنها دشوار مىباشد . و بعد از آن عقل - كه لشكر خداى عزّ وجلّ است و خلاصى دهندهء اولياست از دست دشمنان - آهسته آهسته ظاهر مىشود ، پس اگر قوّتمند و « 6 » كامل نشد مملكت قلب از براى شيطان به سلامت مىماند و آن لعين آنچه را وعده كرده از گمراه ساختن

--> ( 1 ) . راهى است / a راه است . ( 2 ) . خدا / a s شيطان . ( 3 ) . شيطان / s a خدا . ( 4 ) . سال / a سالى . ( 5 ) . s a - كه . ( 6 ) . a - و .