فرزندِ آدم وفا به آن مىنمايد ، چنانچه گفته : « لَأَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهُ إِلَّا قَلِيلًا » « 1 » يعنى فرزندان « 2 » آدم را در تحت فرمانِ خود درخواهم « 3 » آورد [ m . a 131 ] مگر كمى از ايشان را . و اگر چنانچه عقل قوى و « 4 » كامل گردد شغلِ اوّل آن ازالهء لشكرهاى شيطان خواهد بود به اينكه شهوتها را « 5 » درهم شكند و ترك عادتها بنمايد « 6 » و بر سبيل قهر و غلبه طبع را بر عبادتها بدارد . و توبه به غير از اين معنايى ندارد كه از راهى كه رهنماى آن شهوت و پناه دهندهء شيطان باشد رجوع كند به راه خدا . و هيچ آدمى نيست مگر آنكه شهوت او مقدّم است بر عقلش و طبيعتى كه منشأ استعداد شيطان است مقدّم است بر طبيعتى كه منشأ استعداد ملائكه است ، پس در حقّ هر كسى « 7 » رجوع نمودن از آنچه سبقت به آن گرفته از همراهى شهوتها ضرورى است . و امّا بيان آنكه هميشه و « 8 » در هر حالى « 9 » واجب است ؛ آن است كه هر آدمى خالى نباشد « 10 » از معصيت نمودن به جوارح و اگر از معصيت جوارح « 11 » خالى باشد از قصد گناهان به قلب خالى نخواهد بود و اگر از قصد گناه خالى باشد خالى نخواهد بود از وسواس شيطان به وارد ساختن خاطرهاى متفرّقه كه غافل سازد بنده را از ياد خدا و اگر از اين خالى باشد خالى نخواهد بود از غفلت و قاصر بودن از معرفت به خدا و صفات و آثار آن به حسب طاقت . و تمامى اينها نقص است و اسبابى چند دارد و ترك اسباب به « 12 » مشغول شدن به

--> ( 1 ) . اسراء : 62 . ( 2 ) . فرزندان / a s فرزند . ( 3 ) . درخواهم / s a خواهم . ( 4 ) . a - و . ( 5 ) . a - را . ( 6 ) . بنمايد / a مىنمايد . ( 7 ) . a + كه . s + به . ( 8 ) . a - و . ( 9 ) . حالى / a جايى . ( 10 ) . نباشد / s نمىباشد . ( 11 ) . a - واجب است آن . . . جوارح . ( 12 ) . a - به .