پس ايمان مانند انسان « 1 » است و فقدان شهادت موجب بطلان اوست بِالكلّيّة ، مثل مفقود شدن روح . و كسى كه به غير از شهادت به وحدانيّت و رسالت چيزى ديگر نداشته باشد مثل آدمى است كه دست و پاى آن بريده و چشمهاى آن كنده شده باشد و [ m . b 130 ] هيچ عضوى از اعضاى ظاهرى و باطنى نداشته باشد مگر اصل روح را . و « 2 » هم‌چنان « 3 » كسى كه اين حال داشته باشد نزديك مىباشد كه بميرد و روح ضعيفِ منفردى كه هيچ عضوى تقويت و اعانت آن ننمايد از وى مفارقت كند ، هم‌چنين كسى كه از براى آن حاصل نباشد مگر اصل ايمان و در ساير عملها مقصّر باشد نزديك مىباشد كه درخت ايمانِ آن از بيخ كنده شود « 4 » هرگاه وارد شود بر وى « 5 » بادهاى پرزور كه ايمان او را پراكنده سازد در هنگام وارد شدن ملكُ الموت . پس هر ايمانى « 6 » كه اصل آن در نفس ثابت نباشد و فروع آن در عملها منتشر نشود مقاومت با « 7 » بادهاى هَولها نمىنمايد در آن وقت كه ملكُ الموت ظاهر شود و بايد كه از بدىِ خاتمه بر وى ترسيد ، مگر ايمانى كه به آب طاعتها به مرور ايّام و « 8 » ساعتها آب خورده باشد تا آنكه ريشه را محكم گردانيده باشد و اين امرى است كه در وقت خاتمه ظاهر مىشود . و پاره پاره است دلهاى عارفان از ترس سختىهاى مرگ و مقدّمات هولناك آن كه ثابت نمىماند بر آن مگر جماعت كمى . فصل [ وجوب توبه عامّ است ] بدان كه وجوب توبه عامّ است بر هر كسى و در هر حالى و هيچ كس از آن منفكّ نمىباشد ، خداى عزّ وجلّ در قرآن مجيد فرموده : « وَ تُوبُوا إِلَى اللَّهِ جَمِيعاً » « 9 » يعنى

--> ( 1 ) . انسان / a انسانى . ( 2 ) . a s - و . ( 3 ) . s a + كه . ( 4 ) . a + و . ( 5 ) . وارد شود بر وى / a s بر وى وارد شود . ( 6 ) . ايمانى / s a ايمان . ( 7 ) . a s - با . ( 8 ) . a - و . ( 9 ) . نور : 31 .