چراگاه شياطين است و مادام كه آبادان باشد تردّد آنها منقطع نمىشود و مادام كه آنها تردّد نمايند عظمت خداى عزّ وجلّ بر بنده ظاهر نمىگردد و از لقاى آن محجوب مىباشد . حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمودند : اگر چنان نمىبود كه شياطين « 1 » بر دلهاى فرزندان « 2 » آدم چرا مىكنند هرآينه ملاحظهء اسرار باطن عالَم را مىنمودند « 3 » . و سبب خوشنودى در وقت افطار از براى خاصّان دريافت توفيق است از جانب خدا بر تمام كردن روزه و رسيدن به ثواب . و از براى عوامّ به سر آمدن تعب است و « 4 » رسيدن به آنچه رغبت دارند . و سبب خوشنودى در وقت ملاقات با خداى عزّ وجلّ از براى خاصّان حصول نور قلب است مَر ايشان را كه مستفاد مىشود از شكسته شدن قوّتهاى شهوت و غضب كه دل را تيره كرده بودند و به سبب گرسنگى شكسته شدند ؛ آن چنان نورى كه باعث آن مىشود كه خداى عزّ وجلّ را معاينهء عبادت نمايند گويا كه او را مىبينند . و اين است معناى ملاقات خدا . وسبب خوشنودى عوامّ هنگام ملاقات خداى عزّ وجلّ مشاهده نمودن ثواب است در وقتى كه خدا ايشان راجزاى روزه داشتن كرامت نمايد . و معناى ملاقات خدا و وجه در آنكه بوى دهن روزه‌دار با تغييرى كه در آن حادث مىشود خوشتر است از بوى مُشك آن است كه سبب خوشى روح مىشود كه در نزد خدا مىباشد ، چنانچه بدن آدمى در نزد نفس او مىباشد . و اشاره به اين شده در آيهء : « ما عِنْدَكُمْ يَنْفَدُ وَ ما عِنْدَ اللَّهِ باقٍ » « 5 » يعنى آنچه نزد شماست فانى مىشود و آنچه نزد

--> ( 1 ) . شياطين / s شياطينى . ( 2 ) . فرزندان / a فرزند . ( 3 ) . عوالي اللئالي 4 : 113 ح 174 . ( 4 ) . و / s a در . ( 5 ) . نحل : 96 .