و امّا ذكر افعال خدا مثل ذكر آفريدن آسمانها و زمين « 1 » ، بايد كه قارى از اين افعال صفات او را بفهمد زيرا كه فعل دلالت بر فاعل مىكند وعظمت فعل دلالت بر عظمت فاعل ، پس سزاوار آن است كه در فعل فاعل را مشاهده كند نه فعل را . و هركه خدا را شناخت مىبيند او را در هر چيزى و مىداند كه از خدا موجود شده و بازگشت او به خدا خواهد بود و به سبب خدا و « 2 » از براى خدا آفريده شده . و هركه خدا را نبيند در هر « 3 » چه مىبيند گويا كه « 4 » او را نشناخته . و هركه او را شناخت مىداند كه هرچه غير خداست باطل است و هر چيزى هالك است مگر ذات خدا . و امّا ذكر احوال پيغمبران ، هرگاه بشنود كه به چه كيفيّت تكذيب كرده شده‌اند و چون ضرب و قتل بر ايشان واقع شده بايد كه بفهمد صفت مستغنى بودن خدا را از پيغمبران و از كسانى كه پيغمبر به ايشان فرستاده شده . و آنكه اگر همه را هلاك سازد چيزى از ملك آن كم نمىگردد . و هرگاه نصرت ايشان را در آخر الأمر « 5 » بشنود بايد كه بفهمد قدرت خدا و ارادهء او را در يارى كردن حقّ . و امّا احوال كسانى كه تكذيب پيغمبران كرده‌اند مثل قوم عاد و ثمود و آنچه بر ايشان واقع شده ، بايد كه از اين خوف از شدّت اخذ و عقوبت الهى را در باطن خود دريابد و نصيب او از اين در حقّ خود عبرت گرفتن باشد . و آنكه اگر غافل گردد و خلاف ادب نمايد و مغرور به مهلت شود بسيار باشد كه عذابى او را دريابد و همان قضيّه در آن جارى شود . و هم‌چنين است هرگاه وصف بهشت و دوزخ را بشنود . و ساير آنچه در قرآن واقع شده ممكن نيست استقصاى آنچه از آن فهميده مىشود از براى آنكه نهايتى

--> ( 1 ) . s a + و . ( 2 ) . a - و . ( 3 ) . s - هر . ( 4 ) . a - كه . ( 5 ) . الأمر / a s امر .