الفيض الكاشاني
43
ترجمة الحقائق ( فارسى )
و نيز فرمودهاند « 1 » : هر علمى كه از اين خانواده بيرون نيامده باشد آن علم باطل است . و اشاره نمودند به خانوادهء عصمت و امامت سلام اللَّه عليهم « 2 » . وهرگز اين شخص بصير اختراع نمىكند از پيشِ خود به جهت استنباط مسايلْ قاعدهء كلّيّهاى كه نه متّفقٌ عَليه و نه از امام معصوم مسموع باشد ؛ مانند قاعدهء حجّيّت خبر واحد يا عدم حجّيّتِ « 3 » آن كه بحث در آن تا اين زمان بجايى نينجاميده و نخواهد انجاميد و غير از اين قاعدهها كه نزد اهلش به اصول فقه ناميده شده ، بلكه طلب مىكند در هر مسأله كه رو دهد با منطوقِ روايتى را به خصوص كه جايز باشد اعتماد بر آن كردن ، يا مفهوم روايتى را كه صريح در مقصود بوده به آن مطمئن توان شد . و چون تواند شد كه متشابه محكم شود و حال آنكه خداى عزّ وجلّ آن را متشابه قرار داده ؟ ! پس تأويل متشابه نمودن يا جزم به أحد الطَّرفَين آن كردن سزاوار نيست چنانچه جمعى كه دلشان از حقّ ميلى دارد اين كار مىكنند « 4 » . و آنچه گفتيم وجهش آن است كه خداى عزّ وجلّ امور را بر سه قسم كرده « 5 » ، در حديث نبوى وارد است كه : بعضى از امورْ خوبى او در غايت وضوح است پس بايد او را تابع شد . و بعضى از امورْ بدى او در نهايت ظهور است پس بايد از آن اجتناب نمود . و بعضى از امورْ در اين ميانه متشابه است پس بايد كه حكم آن حواله شود به خدا و رسول و راسخين در علم و عالِمين به تأويل « 6 » .
--> ( 1 ) . فرمودهاند / a فرمودند . ( 2 ) . با اندكى اختلاف از امام محمّد باقر عليه السلام در بصائر الدرجات : 531 ح 21 . مختصر بصائر الدرجات : 62 . ( 3 ) . a s - خبر واحد يا عدم حجّيّتِ . ( 4 ) . مىكنند / a مىكند . ( 5 ) . s a + و . ( 6 ) . تهذيب الأحكام 6 : 302 . و مانندِ آن در الكافي 1 : 68 ضمن روايتى طولانى . كتاب من لا يحضره الفقيه 3 : 10 .