فصل [ نيّت داخل در تحت اختيار نيست ] نيّت داخل « 1 » در تحت اختيار نيست از آن راه كه دانستى كه عبارت است از برانگيخته شدن نفس و متوجّه امر موافقى شدن كه غرضى در آن از براى نفس ظاهر شده باشد ؛ خواه غرض دنيوى و خواه اخروى . و مادام كه آدمى غرض را وابسته به فعلى از افعال نداند قصد او متوجّه آن نمىشود ، امّا در هر وقتى قادر بر اين اعتقاد نمىباشد . و هرگاه اعتقاد داشته باشد وقتى قلب متوجّه آن مىشود كه فارغ باشد و « 2 » به اشتغال « 3 » به غرضى ديگر كه « 4 » از آن اقوى باشد منحرف نشده باشد . و اين در هر وقتى ممكن نمىباشد و باعثها و مانعها را سببهاى بسيار مىباشد كه به واسطهء آن سببها چندين باعث يا مانع جمع مىشود و اين به حسب اشخاص واحوال « 5 » و اعمال مختلف مىشود . پس هرگاه شهوت نكاح غالب شود و غرض صحيحى در ولد نباشد ممكن نيست كه تزويج به نيّت ولد واقع شود ، بلكه ممكن نيست مگر به نيّت قضاى شهوت زيرا كه نيّت اجابت باعث است و باعثى به غير از شهوت نيست ، پس چون نيّت ولد توان كرد ؟ بلى طريق كسب اين نيّت مثلًا آن است كه اوّلًا ايمان به شرع را تقويت بدهد و تقويت ايمان به آن مىشود كه ثواب « 6 » سعى در بسيارى امّت محمّد صلى الله عليه و آله را عظيم بشمرد و از خود دور سازد امورى را كه موجب نفرت از ولد است از دشوارى خرج آن و طول تعب و غير اينها . و هرگاه اينها « 7 » را بجاى آورد گاه باشد رغبتى در دل او به

--> ( 1 ) . s - داخل . ( 2 ) . s a - و . ( 3 ) . s a + و . ( 4 ) . a - كه . ( 5 ) . a s - و احوال . ( 6 ) . كه ثواب / s a ثواب كه . ( 7 ) . m - و هرگاه اينها .