اگر اتّفاق افتد كه در وقت خطور اين خاطر روح او از تن مفارقت كند پيش از آنكه توبه كند و رجوع كند به اصل ايمان پس ختم عاقبتِ او به بدى شده خواهد بود و روح او در حالت شرك مفارقت نموده خواهد بود . خداى عزّ وجلّ فرموده : « وَ بَدا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ ما لَمْ [ m . b 78 ] يَكُونُوا يَحْتَسِبُونَ » « 1 » يعنى ظاهر شد از براى ايشان از جانب خدا چيزى كه گمان نداشتند . و نيز فرموده : « هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمالًا * الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً » « 2 » يعنى آگاه كنيم شما را به جمعى كه زيانكارترين مردمند ؟ آنهايى كه سعى ايشان در زندگى دنيا ضايع شده و ايشان گمان مىبرند كه خوب مىكنند . و جماعت ابلهان از اين خطر بركنارند . و مراد از ابلهان گروهيند كه ايمان به خدا و رسول خدا و روز آخرت آورده‌اند ايمان مجملى . و از براى اين « 3 » است كه وارد شده : بيشتر اهل بهشت ابلهانند « 4 » . و در اخبار منع از بحث و نظر و خوض در علم كلام وارد شده « 5 » و وارد شده كه اكتفا به ظاهر شرع بايد نمود « 6 » با اعتقاد « 7 » آنكه خداى عزّ وجلّ شريكى ندارد . و سبب در منع آن است كه خطر بحث از صفات عظيم است و عَقبه‌هاى او بسيار دشوار است و راه‌هاى آن ناهموار و عقلها از رسيدن به عظمت خدا قاصر . و عقلها به سبب آنكه مفطور به « 8 » آن شده‌اند از محبّت دنيا محجوبند از آنكه به نور يقين مهتدى شوند . و

--> ( 1 ) . زمر : 47 . ( 2 ) . كهف : 103 و 104 . ( 3 ) . اين / s آن . ( 4 ) . عوالي اللئالي 1 : 71 ح 131 . مجمع الزوائد 8 : 79 . ( 5 ) . از براى نمونه : الكافي 1 : 92 باب النهي عن الكلام في الكيفيّة . ( 6 ) . نمود / s a كرد . ( 7 ) . s - اعتقاد . ( 8 ) . به / s a بر .