محمود است و بعضى مذموم . و علم آخرت بر دو قسم است : اوّل علمى كه مقصود لِذاته باشد . و « 1 » دوم علمى كه مقصود به آن عمل باشد تا آنكه آن عمل وسيلهء علم مقصود لِذاته گردد . و علم آخرت بتمامه محمود است و اگر به آن ارادهء دنيا كرده شود ملحق به علم دنيا خواهد شد « 2 » . امّا قسم اوّل از اين علم عبارت است از نورى « 3 » كه در دل پيدا مىشود بعد از پاكيزه ساختن آن از صفات ذميمه ، و بعد از آن منكشف مىشود به سبب اين نور امورى كه پيش از آن اسمى چند از آن امور شنيده و به حقيقت آن نرسيده بود ، و واضح مىشود از براى صاحبش معناهاى بسيار كه مبهم بود تا آنكه حاصل مىشود معرفت حقيقى به ذات واجب الوجود و « 4 » به صفات آن به قدر امكان و به افعال حقّ و حكمت در آفرينش دنيا [ m . b 3 ] و آخرت و كيفيّت پيدا شدن آخرت از دنيا و معرفت به معناى پيغمبرى و « 5 » پيغمبر و معناى امامت و امام و معناى وحى « 6 » و الهام و معناى ملائكه و شياطين و كيفيّت دشمنى شيطان با انسان و كيفيّت ظاهر شدن فرشته از براى پيغمبران و كيفيّت آمدن وحى به ايشان و سخن گفتن فرشته با امام و معرفت به باطن آسمانها و زمين و معناى قلب و كيفيّت برخورد جنود ملائكه با شياطين در آن ، و فرق ميان خاطر ملكى با « 7 » خاطر « 8 » شيطانى و معرفت آخرت و بهشت و دوزخ و عذاب قبر و صراط و ميزان و شفاعت و حساب و معناى آنكه آدمى خود به حساب خود خواهد رسيد و آنكه دار آخرت دار حيات و زندگى است و معناى لقاى خدا و معناى نظر

--> ( 1 ) . a - و . ( 2 ) . خواهد شد / a مىشود . ( 3 ) . است از نورى / a s از نورى است . ( 4 ) . a - و . ( 5 ) . s a - پيغمبرى و . ( 6 ) . وحى / a وهم . ( 7 ) . s - خاطر ملكى با . ( 8 ) . خاطر / a خواطر .