الفيض الكاشاني
196
ترجمة الحقائق ( فارسى )
هركه را خوفى غالب شود همه كس را بهتر از خود مىداند و فضيلت در اين است . در قرآن مجيد واقع شده : « وَ الَّذِينَ يُؤْتُونَ ما آتَوْا وَ قُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌ » « 1 » يعنى مؤمنان آنهايند كه اتيان به طاعتها [ m . a 46 ] مىكنند و مَع هذا بسيار مىترسند كه قبول نشود . و هركه از جهت نَسبْ تكبّر كند بايد كه علاج قلبش را به دانستن دو چيز بنمايد : اوّل : آنكه بداند كه اين نهايت نادانى است از آن حيثيّت كه خود را عزيز مىشمرد « 2 » از راه كمالى كه با ديگرى است و همين مقصود است از شعرى كه گفتهاند : لئن فخرتَ بآباء ذوي شرف * لقد صدقتَ و لكن بئس ما ولدوا « 3 » يعنى اگر فخر كنى به پدران صاحب شرفْ راست مىگويى ، امّا بد فرزندى زاييدهاند كه « 4 » كمالى ندارد و از كمال ديگران صاحب كمالى مىكند . پس هركه تكبّر به « 5 » نسب مىنمايد اگر در صفاتى كه خود دارد خسّت و دنائت دارد چون كمال ديگرى جبر خسّت او را مىكند ؟ ! بلكه آن كسى كه متكبّر خود را به آن نسبت مىدهد اگر زنده باشد « 6 » خواهد گفت كه : فضيلت را من دارم و « 7 » تو كيستى ؟ و جز اين نيست كه تو كِرمى هستى كه « 8 » آفريده شده از فضلهء من كه مَنى باشد . و دوم : آنكه نسب حقيقى خود را بداند پس پدرش و جدّش را بشناسد ، به درستى كه پدر نزديك به او نطفهء پليدى است كه از آن به هم رسيده و جدّ دورِ او خاك است كه در نهايت خوارى است . و اين نسب را خداى عزّ وجلّ در قرآن مجيد به او شناسانيده است چنانچه فرموده : « الَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَهُ وَ بَدَأَ خَلْقَ الْإِنْسانِ مِنْ طِينٍ * ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ
--> ( 1 ) . مؤمنون : 60 . ( 2 ) . مىشمرد / s مىشمرند . ( 3 ) . ولدوا / a ولد ! ( 4 ) . a + خود . ( 5 ) . s - به . ( 6 ) . a + و . ( 7 ) . a - و . ( 8 ) . a s - كه .