صدور آنها از صاحبش لذيذ و خوش آينده گردد ، پس سخى كسى را مىگويند كه از دادن مال لذّت يابد نه آن كسى كه به كراهيّت « 1 » بذل مال نمايد . و متواضع كسى را گويند كه تواضع « 2 » را لذيذ شمرد . و اخلاق دينى راسخ و ثابت در نفس نمىگردد مادام كه جميع عادتهاى نيكو معتاد نشود و عادتهاى بد متروك نگردد و مادام كه مواظبت بر آنها نكند مواظبتى كه با آن مشتاق افعالِ جميله باشد و تنعّم به آنها نمايد و از افعالِ قبيحه كراهيّت « 3 » داشته باشد و از آنها متألّم گردد ، چنانچه حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمودند : روشنى چشم من در نماز است « 4 » . و هرگاه كه عبادتها و ترك حرامها با كراهت و دشوارى باشد از راه نقصان خواهد بود و با اين حال به كمال سعادت نمىتوان رسيد ، بلى مواظبت بر آن نمودن به مجاهده خوب است [ m . b 31 ] امّا نسبت به تركِ آن نه نسبت به كردنى كه از راه طوع و رغبت باشد . و از براى اين است كه خداى عزّ وجلّ فرموده : « وَ إِنَّها لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخاشِعِينَ » « 5 » يعنى به درستى كه نماز دشوار است مگر بر گروهى كه خشوع و شكستگى داشته باشند . و حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمودند : عبادت كنيد خدا را به رضا و رغبت . و اگر استطاعت نداشته باشيد صبر بر دشوارى كردن خير بسيارى دارد « 6 » . و نيز در رسيدن به سعادتى كه وعده شده بر حسن خُلق كافى نيست كه در بعضى اوقات طاعات را لذيذ يابد و از معصيتها كراهت داشته باشد و در « 7 » بعضى اوقات اين

--> ( 1 ) . كراهيّت / s كراهت . ( 2 ) . s - كسى را گويند كه تواضع . ( 3 ) . كراهيّت / a كراهت . ( 4 ) . الكافي 5 : 321 ح 7 . الخصال : 165 ح 218 . مكارم الأخلاق : 34 . مسند أحمد 3 : 128 . ( 5 ) . بقره : 45 . ( 6 ) . مجموعة ورّام 1 : 91 . ( 7 ) . در / s a از .