كه همه كس اقتدا به آن حضرت نمايد چراكه مىفرمودند : مبعوث شده‌ام به پيغمبرى از براى آنكه تمام سازم خُلقهاى پسنديده را « 1 » . و در قرآن مجيد اشاره به اين « 2 » خُلقها در وصف مؤمنان واقع شده ، چنانچه فرموده‌اند : « إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتابُوا وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ » « 3 » يعنى جز اين « 4 » نيست كه مؤمنان آن جماعتند كه ايمان به خدا و رسول آورده‌اند و بعد از آن شكّ نياورده و جهاد به مالها و نفسها در راه خدا نموده‌اند و اينها آن « 5 » گروه راستگويانند . و در اين آيهء شريفه ايمان به خدا و رسول داشتن بدون شكّى عبارت است از يقين كه ثمرهء عقل و منتهاى حكمت است . و جهاد به مال نمودن عبارت است « 6 » از جود كه به ضبط قوّت « 7 » شهوت برمىگردد . و جهاد به نفس كردن « 8 » عبارت است از شجاعت كه مرجع آن به استعمال قوّت غضب است به مقتضاى عقل و حدّ اعتدال . و قومى را در قرآن وصف كرده و فرموده : « أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ » « 9 » يعنى سخت و غليظند بر كافران و مهربان و نرمند در ميان خودها كه مؤمنان باشد . و در اين اشاره‌اى است كه شدّت جايى دارد و « 10 » رحمت جايى . و كمال همه حال در شدّت يا رحمت نيست . فصل [ در اينكه آيا طبايع آيا قابل تغيير است ] بدان كه بعضى از كسانى كه بطالت بر او غالب شده و جهاد نمودن و رياضت كشيدن و اشتغال به پاكيزه ساختن نفس و اصلاح « 11 » اخلاق را دشوار شمرده و تجويز

--> ( 1 ) . مجمع البيان 10 : 86 . جوامع الجامع 3 : 611 . كنز العمّال 11 : 420 ح 31969 . ( 2 ) . اين / s a آن . ( 3 ) . حجرات : 15 . ( 4 ) . اين / a s آن . ( 5 ) . s a - آن . ( 6 ) . a - از يقين كه ثمرهء . . . است . ( 7 ) . s a + و . ( 8 ) . s - كردن . ( 9 ) . فتح : 29 . ( 10 ) . s + به . ( 11 ) . و اصلاح / s a اصلاح و !