خدا وعده مىدهد شما را به آمرزشى از خود در صدقه دادن و عوضى « 1 » در دنيا و آخرت . و خدا احسان كننده است بر مُنفقان و داناست به استحقاق ايشان « 2 » . و نيز آن حضرت فرمودند : دل مؤمن ميان دو انگشت از انگشتانِ خداست ؛ مىگرداند او را به هر كيفيّت كه مىخواهد « 3 » . و اين كنايه است از آن كه خداى عزّ وجلّ به زودى او را از حالى به حالى « 4 » مىگرداند و قدرت بر حركت دادن و تغيير او دارد به اينكه او را مسخّر ملك و شيطان ساخته چراكه اين دو مسخّر خدايند در گردانيدن دلها ، مانند « 5 » انگشتان كه مسخّر انسانند مثلًا در گردانيدن اجسام . و دل به حسب فطرت و « 6 » آفرينش صلاحيّت قبول اثرهاى ملائكه و قبول اثرهاى شياطين دارد و « 7 » در قبول اثر « 8 » هريك از اين دو مساوى است و رجحانى كه يكى از اينها بر ديگرى مىيابد به سبب متابعت هَوى و ميل به شهوات « 9 » و مخالفت اينها « 10 » مىباشد . و هرگاه غالب شود بر دل ياد دنيا و « 11 » بواعث هَوى « 12 » شيطان فرصت مىيابد و وسوسهء او مىكند . و هرگاه متوجّه ياد خدا شد شيطان رحلت مىنمايد و كار بر او دشوار مىشود و ملك اقبال نموده الهام « 13 » خيرات مىنمايد [ m . a 28 ] . پس معلوم شد كه منازعه و مجادله ميان لشكر ملك و شيطان در معركهء دل دايم « 14 »

--> ( 1 ) . عوضى / s a مؤمنى ! ( 2 ) . مانند آن در الأصول الستّة عشر : 160 در ضمن روايتى . و با اندكى اختلاف در جامع البيان طبرى 3 : 122 - 123 . ( 3 ) . عوالي اللئالي 1 : 48 ح 69 . و با كمى اختلاف در السنن ابن ماجة 1 : 72 . ( 4 ) . حالى به حالى / s a جايى به جايى . ( 5 ) . مانند / a به . ( 6 ) . s a - و . ( 7 ) . s a - و . ( 8 ) . اثر / s a اثرهاى . ( 9 ) . شهوات / s a شهوت . ( 10 ) . اينها / s آنها . ( 11 ) . a - و . ( 12 ) . s + و . ( 13 ) . a s + به . ( 14 ) . دايم / a واجب .