پس بايد كه در وقت مبايعهء اينها أخذ زياده ننمايند ، بلكه مساوى أخذ نمايند ، اگر چه مثل معاوضه انگور به مويز يا معاوضه خرما به رطب باشد بنابر احوط ، بلكه احوط اجتناب است از معاوضهء مطلق تر و خشك كه وزنى يا مكيلى باشد چنانچه جمعى منع فرموده‌اند . و همچنين كشك و شير از يك جنس محسوب است ، چنانچه شير و پنير و روغن نيز چنين است ، بلى روغن گاو مثلا با روغن گوسفند دو جنس محسوب است . و همچنين است گوشت آنها و ساير چيزهائى كه از حيوان به عمل مىآيد . پس آنها تابع اصل خود مىباشند ، مگر بز و گوسفند كه يك جنس محسوب است چنان كه گاو و گاوميش از يك جنس محسوب مىشوند . پس هرگاه حاصل حيوانى را يا گوشت آن را معاوضه كنند با حاصل ، يا گوشت حيوان ديگر كه شرعا از جنس آن حيوان نباشد - چون گاو و گوسفند - جايز است كه زيادتى در عوض أخذ نمايند اگر چه نسيه باشد على الأقوى ، لكن با كراهت در نسيه . و همچنين ربا نيست در معاوضه غير موزون و مكيل و معدود مثل قماش و حيوان و مانند آنكه أخذ زياده در اينها نقدا جايز است بدون كراهت ، و در نسيه خلاف است ، قول به جواز مع الكراهة خالى از قوّت نيست . و امّا در معدودات چون تخم‌مرغ و گردو پس در آن نيز خلاف است ، اقوى جواز آن است ، لكن احوط اجتناب است از أخذ زياده در معاوضه امثال اينها ، مگر بر وجهى كه ذكر خواهد شد . و همچنين احوط اين است كه أخذ زياده نكند در معاوضه حيوان به